Con don là món ăn đặc sản dân dã của vùng sông nước tỉnh Quảng Ngãi. Hôm nay hãy cùng Mẹo vào bếp khám phá về con don, cách sơ chế cũng như sưu tầm những món ngon từ con don như món canh don hoặc món don xào ngon ngọt đầy hấp dẫn nhé!
Con don sông nước hay còn gọi là con déc, là một loài động vật nhuyễn thể hai mảnh vỏ, thuộc họ nhà hến, chuyên sống vùi sâu dưới lớp bùn cát ở vùng nước lợ. Khi đánh bắt, người dân phải dùng một công cụ cào chuyên dụng để cào và sàng lọc don từ trong cát. Mùa don rộ nhất là vào tháng 4 đến tháng 9 khi nước sông cạn.
Về ngoại hình, con don rất nhỏ, chiều dài trung bình chỉ khoảng 1.5 đến 2 cm. Vỏ có màu vàng đất, nâu nhạt hoặc xanh xám tùy thuộc vào vùng cát chúng sinh sống. Khi sống trong nước, chúng thò ra một chiếc vòi nhỏ màu hồng nhạt để hút phù du. Phần thịt don nhỏ nhưng rất ngọt và chắc, đậm vị sông nước và hoàn toàn không có mùi tanh.
Con don thường bị nhầm với hến vì chúng có quan hệ họ hàng rất gần, kích thước nhỏ tương đương nhau và chung một môi trường sinh sống. Để phân biệt chính xác con don và con hến, bạn có thể dựa vào đặc điểm nhận dạng sau:
Con Don: Vỏ dẹt, thuôn dài hình quả trám hoặc hình hột xoài, vỏ mỏng và hai đầu hơi nhọn.
Con Hến: Vỏ dày dặn hơn, hình tròn trịa hoặc hơi tam giác cân, trên bề mặt vỏ có các đường gờ vòng tròn nhấp nhô rất rõ rệt.
Con Don: Vỏ thường có màu vàng đất, vàng đậm hoặc xanh xám sáng do sống vùi sâu trong các bãi cát sạch vùng nước lợ.
Con Hến: Vỏ tối màu hơn, thường là màu xanh đen, nâu đen hoặc xám xịt do sống ở vùng bùn đất đáy sông.
Con Don: Ruột thịt có một chiếc vòi nhỏ nhô dài hẳn ra ngoài, xung quanh vòi có các tua rua nhỏ màu hồng nhạt hoặc đỏ nhạt.
Con Hến: Ruột thịt béo tròn, bè ra và hoàn toàn không có vòi dài nhô ra ngoài giống như don.
Nước luộc don: Nước có màu hơi đục nhẹ, vị ngọt thanh lịm tự nhiên, mát lành, đậm đà vị sông nước và không hề có mùi tanh.
Nước luộc hến: Nước đục hơn hẳn, vị ngọt đậm béo nhưng thường đi kèm hậu vị hơi chát nhẹ đặc trưng của bùn đất.
Don tươi sống nguyên vỏ: 130.000đ – 250.000đ/kg. Mức giá biến động phụ thuộc vào mùa cào don từ tháng 4 đến tháng 9.
Thịt don chín đông lạnh đã đãi vỏ: 250.000đ – 300.000đ/kg. Thường đóng gói kèm theo các túi nước luộc don nguyên chất đông lạnh để người mua tiện chế biến.
Bạn có thể ghé mua tại hệ thống các cửa hàng chuyên đặc sản miền Trung, chợ truyền thống hoặc các cửa hàng bán thịt don đông lạnh đóng gói sẵn.
Để mua được con don Quảng Ngãi tươi ngon, nhiều thịt và ngọt nước, bạn cần lưu ý lựa chọn theo hai dạng: don tươi sống nguyên vỏ và thịt don đông lạnh:
Độ tươi sống: Chọn những con don đang thò vòi nhỏ màu hồng ra ngoài hoặc mở vỏ. Khi chạm tay vào, chúng ngay lập tức rụt vòi và ngậm chặt vỏ lại. Đây là dấu hiệu don còn sống khỏe mạnh.
Mùi hương: Don sống có mùi tanh nhẹ của nước sông lợ và cát mặn rất tự nhiên. Nhưng tránh chọn don có nồng hắc, mùi thối của don đã chết.
Màu sắc: Ưu tiên những mẻ don có vỏ màu vàng đất hoặc xanh xám sáng. Tránh những mẻ có quá nhiều bùn đen bám chặt vì loại đó thường sống ở vùng nước đọng, thịt không thơm và có vị chát.
Kiểm tra phần ruột don: Con don chuẩn sẽ phải có một chiếc vòi nhỏ nhô ra, màu sắc trắng ngà hơi ngả hồng nhạt. Nếu thấy ruột tròn vo, không có vòi thì đó là thịt hến.
Màu sắc nước luộc don: Túi nước luộc don đi kèm phải có màu vàng đục nhẹ. Tránh những túi nước có mùi và màu sắc lạ.
Hạn sử dụng và đóng gói: Chọn sản phẩm được hút chân không, ngày đóng gói mới nhất. Tránh những bịch có hiện tượng chảy nước, xuất hiện nhiều đá tuyết đóng dày bên trong.
Bạn cho don vào một chiếc rổ dày hoặc thau lớn. Dùng tay chà xát mạnh các con don vào nhau dưới vòi nước chảy liên tục. Thực hiện xả nước và chà rửa khoảng 3 – 4 lần cho đến khi nước rửa không còn màu đục của bùn và vỏ don nhìn sáng sạch.
Ngâm don vào nước vo gạo đặc và cắt thêm 3 – 4 quả ớt xiêm đập dập, ngâm từ 2 đến 4 tiếng. Sau khi ngâm xong, vớt don ra và rửa lại với nước sạch thêm 2 lần nữa.
Cho don vào nồi, đổ nước ngập mặt khoảng 1 đốt ngón tay. Bật bếp đun sôi, khi nước bắt đầu sôi bùng lên, dùng một chiếc đũa cả lớn hoặc muôi khuấy tròn, đảo mạnh tay và liên tục. Việc đảo đều này giúp ruột don tự động rớt ra khỏi vỏ và nổi lên trên. Tắt bếp, để nồi lắng xuống trong 2 phút. Chuẩn bị 1 chiếc nồi khác kèm rây lọc hoặc vải mùng bên trên, nhẹ nhàng đổ nước luộc don qua rây, bạn sẽ thu được phần ruột don riêng và nước luộc don trong vắt.
Bảo quản 1 - 2 ngày: Rửa sạch bùn đất bám bên ngoài vỏ don. Đặt don vào một chiếc rổ thoáng khí. Phủ một tấm khăn ẩm hoặc vải mùng ướt lên trên bề mặt để giữ ẩm cho don. Đặt rổ don vào ngăn mát tủ lạnh, nhiệt độ lý tưởng từ 4 - 8°C. Thỉnh thoảng kiểm tra và vẩy thêm chút nước để giữ ẩm cho khăn.
Lưu ý: Chỉ bảo quản tối đa 1 - 2 ngày. Tuyệt đối không để lâu hơn vì don sẽ chết, teo thịt và sinh mùi hôi.
Bảo quản 2 - 3 tháng: Sau khi luộc và đãi lấy thịt don, bạn để thịt don thật ráo nước. Chia thịt don thành từng phần vừa ăn cho mỗi bữa, cho vào túi hút chân không hoặc hộp nhựa. Nước luộc don sau khi lọc sạch cặn cát, bạn để thật nguội. Rót nước vào các chai nhựa hoặc túi zip. Cho cả túi thịt don và nước dùng vào ngăn đá tủ lạnh hoặc tủ đông để bảo quản.
Rã đông tự nhiên: Chuyển túi thịt và chai nước dùng từ ngăn đông xuống ngăn mát tủ lạnh từ tối hôm trước, hoặc ngâm nguyên bao bì vào chậu nước lạnh khoảng 30 phút. Cách này sẽ giữ được độ ngon ngọt của thịt và nước luộc don.
Hâm nóng: Đổ nước dùng don vào nồi đun sôi lên, nêm nếm lại chút gia vị cho vừa khẩu vị. Cho thịt don vào nấu cùng khoảng 1 - 2 phút cho nóng là có thưởng thức. Cách này phù hợp khi chế biến món canh hoặc nấu mì.
Thịt don Quảng Ngãi là nguồn thực phẩm bổ dưỡng sở hữu hàm lượng protein dễ hấp thu dồi dào giúp xây dựng cơ bắp, kết hợp cùng lượng chất béo cực thấp rất lý tưởng cho người ăn kiêng và bảo vệ tim mạch. Bên cạnh đó, loại thủy sản này còn cung cấp nguồn sắt và vitamin B12 dồi dào giúp bổ máu, ngăn ngừa thiếu máu, cùng lượng kẽm sinh học cao giúp kích thích hệ miễn dịch và làm lành vết thương nhanh chóng. Đặc biệt, sự góp mặt của bộ đôi canxi và phốt pho trong thịt don còn hỗ trợ hệ xương khớp chắc khỏe, thúc đẩy chiều cao cho trẻ nhỏ và phòng loãng xương ở người lớn tuổi.
Con don Quảng Ngãi là đặc sản của ẩm thực xứ Quảng, với vị ngọt thanh tự nhiên và đậm đà, con don có thể biến tấu thành nhiều món ăn vô cùng hấp dẫn và bắt vị
Đây chính là món ăn mang tính biểu tượng nhất từ con don. Phần ruột don sau khi luộc chín và tách vỏ sẽ được đem xào nhanh tay trên lửa lớn với hành tây, hành tăm, ớt xiêm và các gia vị cơ bản. Vị giòn bùi của bánh tráng quyện với vị ngọt, dai nhẹ của thịt don và vị cay nồng của ớt xiêm tạo nên một sự kết hợp hoàn hảo.
Đối với người già, trẻ nhỏ hoặc người mới ốm dậy cần bồi bổ, cháo don là một món ăn tuyệt vời. Gạo được ninh nhừ cùng với phần nước luộc don ngọt lịm. Khi cháo chín tới, người ta mới cho phần ruột don đã xào đậm đà vào đảo đều. Bát cháo sánh mịn, thơm lừng và ngọt hậu sẽ giúp kích thích vị giác cực kỳ tốt.
Một món nhắm vô cùng bắt mồi và lạ miệng chính là gỏi don. Thịt don luộc chín được trộn đều với hành tây bay mùi hăng (đã ngâm đá cho giòn), rau răm, đậu phộng rang, nước cốt chanh và nước mắm chua ngọt. Món gỏi này ăn kèm bánh tráng nướng, có vị chua, cay, mặn, ngọt hài hòa, thanh mát và không hề bị ngấy.
Nếu muốn thưởng thức trọn vẹn vị ngọt nguyên bản và trong vắt của nước dùng don, món canh là sự lựa chọn số một. Ruột don xào thơm được thả lại vào phần nước luộc don đã lọc kỹ, đun sôi rồi rắc thêm thật nhiều hành lá, hẹ và tiêu xay. Chỉ cần húp một ngụm nước canh nóng hổi, vị ngọt thanh mát sẽ lan tỏa ngay đầu lưỡi, rất hợp để giải nhiệt ngày hè.
CLICK xem ngay bộ nồi chảo đang giảm giá CỰC SỐC
Mời bạn tham khảo thêm một số bộ nồi chảo nổi bật tại Điện máy XANH để thực hiện món ăn với con don dễ dàng hơn nhé!Xem thêm:
Với hương vị ngọt thanh tự nhiên, con don là món ăn đặc sản bạn phải thử một lần khi ghé thăm Quảng Ngãi. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ con don là gì và cách thưởng thức món đặc sản này. Hãy bắt tay vào bếp ngay hôm nay để chiêu đãi gia đình nhé!
Bạn có làm được hướng dẫn này không?
Cám ơn bạn đã phản hồi
↑
Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.
Xóa địa chỉ
Món canh
Món bánh
Mẹo vào bếp
Ăn vặt
Món chiên
Món gỏi - salad
Món chay
Món nướng
Thức uống
Món từ gà
Món kho
Món hấp
Món tráng miệng
Món cuốn - trộn
Nước ép
Món cháo
Món xào
Trà sữa
Món kem
Món khô - mắm
Sinh tố
Món nước
Món từ bò
Món lẩu
Món chè
Ngày lễ Tết
Có
