Trong toán học và phân tích dữ liệu, Mốt (tiếng Anh là Mode, ký hiệu Mo) là đại lượng chỉ giá trị có tần số xuất hiện cao nhất trong một dãy số liệu khảo sát.
Những đặc tính cơ bản của Mốt bạn cần nhớ:

Với các dãy số liệu đơn giản và số lượng ít, bạn chỉ cần liệt kê và đếm số lần xuất hiện của từng phần tử.
Các bước xác định:
Bước 1: Thống kê tần số xuất hiện của từng giá trị trong mẫu số liệu.
Bước 2: Chọn giá trị tương ứng với tần số lớn nhất. Đó chính là Mo.

Ví dụ minh họa:
Khảo sát dung tích dung lượng pin (đơn vị: mAh) của 8 chiếc điện thoại bán chạy trong tuần thu được kết quả: 5000, 4500, 5000, 6000, 5000, 4500, 5000, 6000.
Phân tích:
Kết luận: Giá trị 5000 mAh có tần số xuất hiện lớn nhất (4 lần). Vậy Mốt của dãy số liệu là Mo = 5000. Điều này cho thấy smartphone sở hữu dung lượng pin 5000 mAh đang là lựa chọn phổ biến nhất với người dùng.
Đối với bảng dữ liệu lớn được gom theo các khoảng giá trị, chúng ta không thể đếm trực tiếp mà phải áp dụng công thức nội suy để ước lượng giá trị Mo.
Bước 1: Tìm nhóm chứa Mốt.
Tìm nhóm khoảng [um; um+1) có tần số nm cao nhất trong bảng phân bố.
Bước 2: Áp dụng biểu thức tính Mốt ghép nhóm.
Mo = um + [ (nm − nm−1) / ( (nm − nm−1) + (nm − nm+1) ) ] × g

Ý nghĩa ký hiệu trong công thức:
| Ký hiệu | Ý nghĩa chi tiết |
|---|---|
| um | Đầu mút bên trái (giá trị nhỏ nhất) của nhóm chứa Mốt. |
| nm | Tần số của nhóm chứa Mốt. |
| nm−1 | Tần số của nhóm đứng ngay trước nhóm chứa Mốt. |
| nm+1 | Tần số của nhóm đứng ngay sau nhóm chứa Mốt. |
| g | Độ dài của khoảng chứa Mốt: g = um+1 − um. |
Trường hợp đặc biệt cần lưu ý:
Đề bài: Thống kê công suất tiêu thụ điện (kWh/tháng) của 50 hộ gia đình khi sử dụng tủ lạnh thu được bảng sau:
| Mức tiêu thụ (kWh) | Số hộ gia đình (Tần số) |
|---|---|
| [20; 30) | 8 |
| [30; 40) | 22 |
| [40; 50) | 14 |
| [50; 60) | 6 |
Lời giải từng bước:
Bước 1: Tần số lớn nhất trong bảng là 22, ứng với nhóm [30; 40). Vậy nhóm chứa Mốt là [30; 40).
Bước 2: Trích xuất các tham số:
Bước 3: Thay vào công thức:
Mo = 30 + [ (22 − 8) / ( (22 − 8) + (22 − 14) ) ] × 10
Mo = 30 + [ 14 / (14 + 8) ] × 10 = 30 + (14 / 22) × 10 ≈ 36,36 kWh.
Kết luận: Mốt của mức tiêu thụ điện là khoảng 36,36 kWh/tháng.

Khi xử lý các tệp dữ liệu lớn trên laptop, hàm tính Mốt trong Excel giúp bạn tiết kiệm thời gian đáng kể.
Công dụng: Tính giá trị Mốt duy nhất trong vùng dữ liệu lựa chọn.
Cú pháp: =MODE.SNGL(vùng_dữ_liệu)
Ví dụ: Nhập =MODE.SNGL(A1:A10) để tìm giá trị lặp lại nhiều nhất từ ô A1 đến A10.

Công dụng: Xuất danh sách nhiều giá trị Mốt nếu dãy số có nhiều giá trị đạt tần số cao bằng nhau.
Cú pháp: =MODE.MULT(vùng_dữ_liệu)

| Chỉ số | Khái niệm | Ưu điểm nổi bật | Trường hợp ưu tiên dùng |
|---|---|---|---|
| Mốt (Mode) | Giá trị xuất hiện nhiều nhất | Không phụ thuộc ngoại lệ; dùng được cho dữ liệu chữ (định tính) | |
| Số trung bình (Mean) | Tổng tất cả chia cho số lượng | Tận dụng mọi giá trị dữ liệu | |
| Trung vị (Median) | Giá trị ở chính giữa dãy số | Không bị lệch bởi giá trị cực đoan |

Nếu mọi giá trị trong tập dữ liệu đều có tần số xuất hiện bằng 1 (nhau), ta kết luận dãy số đó không có Mốt (không viết Mo = 0 vì 0 có thể là một số liệu trong dãy).
Có. Mốt là chỉ số thống kê duy nhất làm việc được với dữ liệu định tính. Ví dụ: Khảo sát màu máy lạnh bán chạy gồm [Trắng, Đen, Trắng, Bạc, Trắng], thì Mốt chính là màu Trắng.
Máy tính cầm tay không có phím bấm trực tiếp ra công thức Mốt ghép nhóm. Bạn cần dùng chế độ STAT (Menu 6) để nhập bảng tần số, sau đó áp dụng công thức Mo ghép nhóm để tính toán thủ công.
Bạn nên ưu tiên dùng số Mốt khi mẫu khảo sát xuất hiện các giá trị cực đoan (quá lớn hoặc quá nhỏ) hoặc khi cần tìm ra mặt hàng/xu hướng chiếm số đông ưu chuộng nhất.
Xem thêm:
Như vậy, Điện máy XANH đã tổng hợp toàn bộ lý thuyết, công thức tính Mốt cho dữ liệu đơn giản lẫn ghép nhóm cùng ứng dụng thực tế. Chúc các bạn áp dụng thành công trong học tập và công việc. Đừng quên để lại bình luận phía dưới nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào nhé!

↑
Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.