Hợp số được định nghĩa là những số tự nhiên lớn hơn 1 và sở hữu nhiều hơn hai ước số dương. Điều này có nghĩa là ngoài việc chia hết cho 1 và chính bản thân nó, hợp số còn chia hết cho ít nhất một số tự nhiên khác.
Hiểu theo một cách đơn giản hơn, trong tập hợp các số tự nhiên lớn hơn 1, những số nào không phải là số nguyên tố thì chính là hợp số, và chúng luôn biểu diễn được dưới dạng phép nhân (tích) của các số tự nhiên nhỏ hơn. Chẳng hạn: số 4 là hợp số vì có 3 ước là 1, 2, 4 (và 4 = 2 x 2); số 6 có 4 ước là 1, 2, 3, 6 (và 6 = 2 x 3); số 9 có 3 ước là 1, 3, 9 (và 9 = 3 x 3).

Để không bị nhầm lẫn khi làm bài tập phân loại số tự nhiên, bạn cần ghi nhớ những tính chất đặc trưng sau của hợp số:

Cả hợp số và số nguyên tố đều là các tập hợp con nằm trong tập số tự nhiên lớn hơn 1. Bảng đối chiếu dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt rạch ròi hai khái niệm này:
| Tiêu chí so sánh | Số nguyên tố | Hợp số |
| Bản chất định nghĩa | Số tự nhiên lớn hơn 1, chỉ có duy nhất 2 ước là 1 và chính nó. | Số tự nhiên lớn hơn 1, có từ 3 ước trở lên. |
| Khả năng phân tích | Không thể tách thành tích của các số tự nhiên nhỏ hơn. | Luôn phân tích được thành tích của các thừa số nguyên tố. |
| Số lượng trong tập N | Vô hạn (số chẵn duy nhất là 2). | Vô hạn (bao gồm mọi số chẵn lớn hơn 2 và nhiều số lẻ). |
| Ví dụ minh họa | 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19... | 4, 6, 8, 9, 10, 12, 14, 15... |

Khi gặp một số tự nhiên bất kỳ và cần xác định xem đó có phải hợp số hay không, bạn có thể áp dụng hai cách kiểm tra phổ biến trong chương trình Toán học sau đây:


Mẹo kiểm tra nhanh với số lớn: Để xác định một số tự nhiên n lớn có phải hợp số hay không, bạn chỉ cần thử chia n cho các số nguyên tố nhỏ hơn hoặc bằng căn bậc hai của n. Nếu phép chia hết xảy ra, n chắc chắn là hợp số.
Trong phạm vi từ 1 đến 100 có tổng cộng 74 hợp số (bên cạnh 25 số nguyên tố và 2 số đặc biệt là 0, 1). Bạn có thể lưu lại bảng tra cứu dưới đây về máy tính bảng hoặc điện thoại để thuận tiện đối chiếu khi làm bài tập:
| 4 | 6 | 8 | 9 | 10 | 12 | 14 | 15 | 16 | 18 |
| 20 | 21 | 22 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 30 | 32 |
| 33 | 34 | 35 | 36 | 38 | 39 | 40 | 42 | 44 | 45 |
| 46 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 54 | 55 | 56 | 57 |
| 58 | 60 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 68 | 69 | 70 |
| 72 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 80 | 81 | 82 | 84 |
| 85 | 86 | 87 | 88 | 90 | 91 | 92 | 93 | 94 | 95 |
| 96 | 98 | 99 | 100 |
Việc hiểu rõ bản chất của hợp số không chỉ phục vụ các câu hỏi lý thuyết nhận biết mà còn là công cụ cốt lõi để giải quyết nhiều dạng toán số học quan trọng:
Để củng cố kiến thức vừa học, bạn có thể tham khảo qua hai dạng bài tập cơ bản thường gặp trong đề kiểm tra Toán lớp 6:
Ví dụ 1: Trong các số sau: 11, 15, 23, 27, 31, 51, số nào là hợp số? Vì sao?
Ví dụ 2: Tìm chữ số x để số tự nhiên 3x (có hai chữ số) là một hợp số.
Không. Theo quy ước toán học, hợp số phải là số tự nhiên lớn hơn 1. Số 0 có vô số ước còn số 1 chỉ có duy nhất một ước là 1, do đó cả hai số này đều không phải hợp số và cũng không phải số nguyên tố.
Số 2 là số nguyên tố. Đây là trường hợp số chẵn duy nhất là số nguyên tố vì nó chỉ chia hết cho đúng hai số là 1 và 2.
Hợp số nhỏ nhất trong tập số tự nhiên là số 4 (với 3 ước số là 1, 2 và 4).
Hợp số lẻ nhỏ nhất là số 9 (với 3 ước số là 1, 3 và 9). Các số lẻ nhỏ hơn 9 lớn hơn 1 như 3, 5, 7 đều là số nguyên tố.
Cả 51 và 91 đều là hợp số (đây là hai số rất dễ gây nhầm lẫn). Cụ thể, 51 chia hết cho 3 (51 = 3 x 17), còn 91 chia hết cho 7 (91 = 7 x 13).
Có. Nếu gọi p và q là hai số nguyên tố bất kỳ (có thể giống hoặc khác nhau), thì tích N = p x q luôn lớn hơn 1 và có ít nhất 3 ước số (1, p, q và N), nên N chắc chắn là một hợp số.
Xem thêm:
Bài viết trên đã giải đáp chi tiết hợp số là gì, các dấu hiệu nhận biết cũng như cung cấp bảng tra cứu và bài tập ví dụ dễ hiểu. Hy vọng những kiến thức này sẽ hỗ trợ bạn học tốt môn Toán học hơn. Nếu cần công cụ tra cứu tài liệu nhanh chóng, bạn có thể tham khảo các mẫu laptop, máy tính bảng tại Điện máy XANH nhé!

↑
Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.