Huyết áp bình thường là bao nhiêu? Chỉ số huyết áp bình thường theo độ tuổi

Chỉ số huyết áp là thước đo phản ánh tình trạng sức khỏe tim mạch của mỗi người. Việc hiểu rõ chỉ số huyết áp bình thường là bao nhiêu giúp bạn chủ động theo dõi, điều chỉnh lối sống để phòng ngừa các bệnh nguy hiểm liên quan đến tim mạch.

XEM NGAY MẪU XE ĐẠP GIÁ SỐC

1Huyết áp là gì? Huyết áp tâm thu và tâm trương là gì?

Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch nhằm đưa máu đi nuôi dưỡng các cơ quan trong cơ thể. Khi đo huyết áp, bạn sẽ thấy hai chỉ số chính:

• Huyết áp tâm thu (số ở trên): Đây là áp lực máu cao nhất trong động mạch, được tạo ra khi tim co bóp để bơm máu đi.
• Huyết áp tâm trương (số ở dưới): Đây là áp lực máu thấp nhất, được đo giữa hai lần co bóp khi cơ tim đang trong trạng thái nghỉ ngơi.

Ví dụ, nếu chỉ số huyết áp của bạn là 120/80 mmHg (milimét thủy ngân), thì 120 là huyết áp tâm thu và 80 là huyết áp tâm trương. Huyết áp thường được đo ở động mạch cánh tay.

Hiểu rõ huyết áp tâm thu và tâm trương giúp bạn theo dõi sức khỏe tốt hơn

2Chỉ số huyết áp bình thường là bao nhiêu?

Chỉ số huyết áp bình thường có thể thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe tổng thể. Dưới đây là phân loại chi tiết các ngưỡng huyết áp cho người trưởng thành theo khuyến cáo của Hội Tim mạch Việt Nam/Tổ chức Y tế Thế giới WHO:

Phân loại các ngưỡng huyết áp

Sau đây là bảng phân loại các mức huyết áp cho người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên.

Bảng phân loại các mức huyết áp cho người trưởng thành theo khuyến cáo của Hội Tim mạch Việt Nam và WHO

Bảng chỉ số huyết áp bình thường theo độ tuổi

Dưới đây là bảng thống kê tham khảo các chỉ số huyết áp bình thường phân loại theo độ tuổi và giới tính:

Tham khảo chỉ số huyết áp bình thường theo từng độ tuổi (Lưu ý: Số liệu có thể thay đổi tùy nguồn tham khảo và thể trạng cá nhân)

Chỉ số huyết áp bình thường ở các nhóm đối tượng đặc biệt

• Huyết áp bình thường của người già/người cao tuổi: Đối với người trên 65 tuổi, đặc biệt là người trên 75 tuổi, mục tiêu huyết áp có thể được điều chỉnh cao hơn một chút, thường là dưới 140/90 mmHg. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe tổng thể để tránh nguy cơ tụt huyết áp gây choáng váng, té ngã.
• Huyết áp bình thường khi mang thai: Huyết áp của phụ nữ mang thai thường thấp hơn một chút trong 6 tháng đầu và trở lại bình thường vào 3 tháng cuối. Tuy nhiên, nếu huyết áp vượt ngưỡng 140/90 mmHg, đây có thể là dấu hiệu của tiền sản giật, một biến chứng thai kỳ nguy hiểm cần được theo dõi chặt chẽ.
• Huyết áp ở trẻ em và thanh thiếu niên: Chỉ số huyết áp bình thường ở trẻ em thấp hơn người lớn và tăng dần theo độ tuổi, chiều cao và giới tính. Việc đánh giá huyết áp ở nhóm tuổi này cần dựa trên biểu đồ tăng trưởng tiêu chuẩn.

Huyết áp bình thường thay đổi theo độ tuổi, thai kỳ hay trẻ nhỏ, cần theo dõi theo từng nhóm riêng

3Hướng dẫn đo huyết áp đúng cách tại nhà

Để có kết quả đo chính xác, việc tuân thủ đúng quy trình đo là vô cùng quan trọng. Nhiều người tự đo tại nhà và nhận kết quả sai do các lỗi phổ biến. Hãy làm theo các bước sau:

• Chuẩn bị trước khi đo: Nghỉ ngơi trong ghế tựa ít nhất 5 phút. Không uống cà phê, không hút thuốc, không tập thể dục trong vòng 30 phút trước khi đo.
• Tư thế ngồi đúng: Ngồi thẳng lưng, tựa vào ghế. Hai chân đặt song song trên sàn, không bắt chéo chân.
• Vị trí cánh tay: Đặt cánh tay lên bàn, lòng bàn tay ngửa. Vị trí quấn vòng bít phải ngang với mức tim.
• Quấn vòng bít: Quấn vòng bít vừa khít vào bắp tay, mép dưới của vòng bít cách khuỷu tay khoảng 2cm. Đảm bảo dùng đúng kích cỡ vòng bít.
• Trong khi đo: Giữ im lặng và không cử động. Hít thở đều.
• Ghi nhận kết quả: Nên đo 2-3 lần, mỗi lần cách nhau khoảng 1-2 phút và lấy kết quả trung bình. Ghi lại chỉ số huyết áp và nhịp tim để theo dõi.

Đo huyết áp tại nhà đơn giản với máy đo huyết áp điện tử nếu tuân thủ đúng các bước

4Các nguyên nhân gây huyết áp không ổn định

Yếu tố bên trong cơ thể

• Sức co bóp của tim

Sức co bóp của tim ảnh hưởng nhiều đến huyết áp. Khi tim co bóp càng mạnh, sẽ làm áp lực của máu lên thành động mạch càng lớn. Khi tim đập nhanh do vận động mạnh hoặc cảm xúc hồi hộp, hưng phấn sẽ làm huyết áp tăng cao hơn bình thường.

• Sức cản của động mạch

Động mạch là nơi lưu thông máu để đi nuôi dưỡng tế bào. Do đó nếu động mạch có sự co dãn tốt, không có nhiều cản trở thì máu sẽ dễ dàng di chuyển hơn, lúc đó huyết áp sẽ ổn định.

Khi về già, thành mạch máu dần mất đi sự đàn hồi hoặc lòng mạch thu hẹp lại khiến cho máu gặp khó khăn trong việc di chuyển. Sức cản của thành động mạch lên máu sẽ cao làm huyết áp con người có sự thay đổi.

Khi về già, lòng mạch sẽ dần hẹp lại làm ảnh hưởng đến sự lưu thông của máu

• Lượng máu

Lượng máu trong cơ thể thấp sẽ dẫn đến tình trạng huyết áp thấp bởi lượng máu không đủ nhiều để tạo áp lực lên thành động mạch.

Tình trạng này xảy ra khi mỗi người bị mất quá nhiều máu, huyết áp sẽ giảm làm nguy hiểm đến tính mạng khi máu không đủ để đưa đi khắp cơ thể.

Yếu tố bên trong như sức co bóp tim, lượng máu, sức cản mạch máu đều ảnh hưởng huyết áp

Yếu tố bên ngoài cơ thể

• Tư thế ngồi

Tư thế ngồi cũng quyết định đến huyết áp, bạn nên tập tư thế ngồi đúng thẳng lưng và vai vì điều này sẽ giúp cho máu dễ dàng lưu thông từ tim đến các cơ quan trong cơ thể. Từ đó huyết áp của bạn luôn ở mức ổn định.

• Chế độ ăn uống, sinh hoạt

Thói quen ăn uống nhiều mỡ động vật và ăn mặn, dùng các chất kích thích như rượu bia, cafe,… sẽ gây ra các bệnh như xơ cứng thành động mạch, hoặc máu nhiễm mỡ.

Chế độ sinh hoạt điều độ khoa học cũng sẽ giúp phòng tránh các bệnh về huyết áp. Mỗi ngày nên hoạt động tập thể dục ít nhất 30 phút. Với những người mới bắt đầu thì nên chú ý đến việc tăng cường độ mỗi ngày, tuy nhiên không nên tập quá sức.

Uống rượu bia nhiều là nguyên nhân dẫn đến huyết áp cao

• Tình trạng tâm lý

Tình trạng tâm lý cũng là một yếu tố làm ảnh hưởng huyết áp. Khi con người trong trạng thái tâm lý không ổn định, thường xuyên có tình trạng căng thẳng, lo lắng hoặc bị kích động về cảm xúc sẽ dễ khiến cho huyết áp thay đổi.

Yếu tố bên ngoài như tư thế ngồi, ăn uống, tâm lý tác động mạnh đến chỉ số huyết áp mỗi ngày

5Cách duy trì huyết áp ổn định

Để duy trì huyết áp ở mức ổn định và bảo vệ sức khỏe tim mạch, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau đây, tập trung vào việc thay đổi lối sống, cải thiện chế độ dinh dưỡng và chủ động theo dõi sức khỏe tại nhà.

Xây dựng lối sống lành mạnh

• Rèn luyện thể dục thể thao đều đặn

Tập thể dục đều đặn giúp giảm hấp thụ nhiệt lượng và hạ huyết áp. Mỗi ngày, nên dành từ 30 - 45 phút để tập luyện các môn thể thao như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội,... Bên cạnh đó, các bài tập hít thở sâu trong 5 phút cũng có thể giúp ổn định huyết áp tức thì.

• Giảm cân nếu thừa cân, béo phì

Béo phì, thừa cân là lý do khiến cho chỉ số huyết áp thường xuyên tăng cao. Bạn cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, kết hợp cùng tập luyện thể dục để giúp cơ thể có được cân nặng ổn định.

• Cân bằng tâm lý, giảm căng thẳng

Trạng thái buồn phiền hay lo lắng, bi quan cũng gây tác động tới tim mạch, dễ làm tăng huyết áp. Chính vì vậy hãy có một lối sống lành mạnh, vui vẻ, ngủ đủ giấc và học cách quản lý căng thẳng.

Duy trì thói quen vận động thể chất đều đặn là phương pháp hiệu quả để giữ huyết áp ổn định

Cải thiện chế độ ăn uống và thói quen

Xây dựng chế độ ăn uống hợp lý: Hạn chế ăn mặn (dưới 5g muối mỗi ngày), giảm thực phẩm chế biến sẵn và chất béo bão hòa. Thay vào đó, hãy xây dựng một thực đơn cho người huyết áp cao với nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Đặc biệt, tăng cường các thực phẩm giàu Kali và Canxi như:

• Chuối, cam, bơ, khoai lang, rau bina (cải bó xôi).
• Các loại đậu, hạt (hạnh nhân, óc chó).
• Sữa và các sản phẩm từ sữa ít béo.

Hạn chế chất kích thích và từ bỏ thói quen xấu: Rượu bia, thuốc lá là những tác nhân hàng đầu ảnh hưởng xấu đến hệ tim mạch.

• Đối với rượu bia: Nam giới không nên uống vượt quá 30ml, nữ giới không nên uống vượt quá 20ml rượu mỗi ngày.
• Đối với thuốc lá: Hút thuốc quá nhiều sẽ gây nên xơ vữa động mạch, ảnh hưởng đến sự ổn định của huyết áp. Bạn nên ngừng hút thuốc càng sớm càng tốt để bảo vệ sức khỏe.

Ăn nhạt, tăng rau xanh, trái cây, hạn chế rượu bia và thuốc lá giúp huyết áp ổn định hơn

Chủ động theo dõi sức khỏe

Dùng máy đo huyết áp theo dõi tại nhà: Máy đo huyết áp sẽ giúp bạn theo dõi sát sao được chỉ số huyết áp của mình. Chính vì vậy, trang bị thiết bị theo dõi sức khỏe này là một việc làm cần thiết để chủ động nắm bắt tình hình sức khỏe của bản thân và gia đình.

Chủ động đo huyết áp tại nhà giúp bạn theo dõi sức khỏe tim mạch và phát hiện sớm bất thường

6Giải đáp các câu hỏi thường gặp về huyết áp

• Huyết áp bình thường lý tưởng ở người trưởng thành khỏe mạnh là bao nhiêu?

Chỉ số huyết áp lý tưởng nhất được xem là dưới 120/80 mmHg. Mức này cho thấy hệ thống tim mạch của bạn đang hoạt động hiệu quả.

• Chỉ số 135/85 mmHg có phải là cao huyết áp không?

Theo phân loại mới, chỉ số này được xem là tăng huyết áp độ 1. Đây là dấu hiệu cảnh báo bạn có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch và cần bắt đầu thay đổi lối sống hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ.

• Huyết áp thấp (ví dụ 90/60 mmHg) có nguy hiểm không?

Nếu huyết áp thấp không gây ra bất kỳ triệu chứng nào như chóng mặt, mệt mỏi, hay ngất xỉu, thì thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng này xuất hiện, đó có thể là dấu hiệu của một vấn đề y tế tiềm ẩn và bạn nên đi khám.

• Tôi nên làm gì ngay nếu đo thấy huyết áp của mình quá cao (ví dụ trên 180/120 mmHg)?

Đầu tiên, hãy giữ bình tĩnh, ngồi nghỉ ngơi trong 5 phút và tiến hành đo lại. Nếu chỉ số vẫn ở mức rất cao, đặc biệt là khi kèm theo các triệu chứng như đau ngực, đau đầu dữ dội, khó thở, yếu liệt, đây là một cơn tăng huyết áp khẩn cấp. Bạn cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức.

• Huyết áp và nhịp tim bình thường có liên quan đến nhau không?

Huyết áp và nhịp tim là hai chỉ số sức khỏe riêng biệt. Huyết áp là áp lực của máu lên thành mạch, trong khi nhịp tim là số lần tim đập mỗi phút. Một người có thể có huyết áp bình thường nhưng nhịp tim nhanh hoặc chậm, và ngược lại. Cả hai chỉ số đều quan trọng để đánh giá sức khỏe tim mạch tổng thể.

• Yếu tố nào có thể làm kết quả đo huyết áp tạm thời tăng cao?

Có nhiều yếu tố có thể làm huyết áp tăng tạm thời, bao gồm: căng thẳng (stress), lo lắng (hội chứng áo choàng trắng khi ở phòng khám), vừa mới vận động mạnh, uống cà phê, hút thuốc, hoặc do đo sai tư thế.

Việc nắm rõ chỉ số huyết áp bình thường giúp bạn dễ dàng theo dõi và bảo vệ sức khỏe tim mạch của mình. Hãy duy trì chế độ ăn uống, tập luyện khoa học và sử dụng máy đo huyết áp tại nhà để kiểm soát các biến động bất thường kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.