Trong ẩm thực hàng ngày, chayote (thường gọi là quả su su) là nguyên liệu quen thuộc, dễ tìm và phù hợp với nhiều lứa tuổi. Không chỉ dễ chế biến thành nhiều món ngon từ dân dã đến cầu kỳ, loại quả này còn cung cấp nguồn dưỡng chất dồi dào với lượng calo thấp, hỗ trợ tốt cho thực đơn ăn uống lành mạnh của cả gia đình.
| Tiêu chí | Thông tin chi tiết |
|---|---|
| Tên nguyên liệu & Tên gọi khác | Chayote (tiếng Việt: su su, su le; tiếng Anh: chayote squash, mirliton, christophine) |
| Phân loại / Nguồn gốc | Tên khoa học Sechium edule, thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), nguồn gốc Trung Mỹ |
| Hương vị & Kết cấu | Thịt quả giòn, mọng nước, vị ngọt thanh tự nhiên |
| Giá trị dinh dưỡng nổi bật | Giàu chất xơ, folate, vitamin C và chất chống oxy hóa myricetin; ít calo |
| Món ngon tiêu biểu | Su su xào tỏi, xào thịt bò, luộc chấm muối vừng, canh tôm, nộm tai heo, kimchi |
| Cách bảo quản tốt nhất | Để nơi thoáng mát vài ngày hoặc cho vào túi/hộp kín trong ngăn mát dùng trong khoảng 1 tháng |
Chayote là loài thực vật thân leo sống lâu năm, có nguồn gốc từ Trung Mỹ và được trồng phổ biến ở nhiều vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới. Tại Việt Nam, cây phát triển mạnh tại các khu vực có khí hậu mát mẻ quanh năm như Tam Đảo, Sa Pa hay Đà Lạt.
Quả có hình dáng gần giống quả lê với lớp vỏ xanh nhạt, bề mặt có các rãnh dọc nông và đôi khi xuất hiện gai mềm. Bên trong là phần thịt trắng xanh giòn ngọt bao bọc một hạt dẹt duy nhất ở chính giữa; ngoài quả, ngọn non của cây cũng thường được hái làm rau xào rất được ưa chuộng.
Tùy theo từng khu vực địa lý và văn hóa ẩm thực, loại quả này mang nhiều tên gọi khác nhau:
Quả su su chứa hợp chất chống oxy hóa myricetin cùng nhiều dưỡng chất thực vật có lợi cho hệ tuần hoàn. Bổ sung loại quả này vào chế độ ăn cân bằng thường giúp hỗ trợ giảm cholesterol xấu, hạn chế tích tụ mảng bám trong thành mạch và góp phần duy trì huyết áp ổn định.
Theo dữ liệu dinh dưỡng tham khảo, một quả chayote nặng khoảng 203g chỉ cung cấp khoảng 39 calo nhưng chứa tới khoảng 3,5g chất xơ. Lượng chất xơ này giúp thúc đẩy nhu động ruột, hỗ trợ ngừa táo bón và nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột. Nhờ mật độ năng lượng thấp và hàm lượng nước cao, món ăn từ su su tạo cảm giác no lâu, phù hợp cho người đang kiểm soát cân nặng.
Một quả chayote cỡ vừa có thể đáp ứng khoảng 47% nhu cầu folate (vitamin B9) hàng ngày và khoảng 17% nhu cầu vitamin C của cơ thể. Folate đóng vai trò thiết yếu trong quá trình phân chia tế bào và tổng hợp DNA, đặc biệt hữu ích cho phụ nữ mang thai nhằm hỗ trợ ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Bên cạnh đó, vitamin C giúp tăng cường đề kháng và hỗ trợ hấp thu sắt tốt hơn.
Để chọn được những quả su su non, giòn và ít xơ, bạn có thể quan sát theo các tiêu chí sau:
Bạn nên tránh chọn những quả có các biểu hiện dưới đây vì thịt quả thường bị xơ, nhạt vị hoặc đã mất nước:
Su su xào tỏi giữ trọn vẹn độ giòn sần sật và vị ngọt nguyên bản của nguyên liệu. Quả thái lát hoặc thái sợi vừa ăn được đảo nhanh trên lửa lớn cùng tỏi băm phi thơm và chút dầu hào, cho thành phẩm xanh mướt, dậy mùi thơm rất đưa cơm.
Sự kết hợp giữa thịt bò mềm ngọt và su su giòn thanh tạo nên món xào giàu đạm và chất xơ cho bữa tối. Thịt bò ướp gia vị xào tái trước, sau đó đảo chung với su su vừa chín tới cùng hành ngò để món ăn thấm vị mà không bị ra nước.
Trong những ngày oi bức, bát canh su su nấu tôm tươi mang lại cảm giác dịu mát và dễ ăn. Tôm bóc vỏ giã dập xào sơ với hành tím rồi đun sôi cùng nước, sau đó thả su su cắt miếng vào nấu chín tới để nước canh ngọt thanh tự nhiên.
Nếu thích vị béo ngậy hơn, bạn có thể hầm sườn non hoặc nấu canh thịt băm cùng su su đều rất hợp vị. Sườn heo chần sơ được ninh mềm lấy nước dùng ngọt thanh rồi mới thả su su và cà rốt vào nấu chín, rất dễ ăn cho cả trẻ nhỏ lẫn người lớn tuổi.
Đây là cách chế biến đơn giản giúp giữ được nhiều vitamin và khoáng chất bên trong quả. Su su bổ miếng vừa ăn luộc trong nước sôi pha chút muối khoảng 5–7 phút rồi vớt ra để ráo, khi ăn chấm cùng muối vừng bùi béo tạo nên hương vị hài hòa, thanh đạm.
Xem chi tiết cách làm muối vừng chấm su su luộc đậm đàQuả su su non có thể ăn sống để làm các món gỏi, nộm giải ngấy rất hiệu quả. Su su bào sợi mỏng bóp nhẹ muối vắt ráo để tăng độ giòn, sau đó trộn đều cùng tai heo luộc thái mỏng, rau thơm và nước mắm chua ngọt.
Bạn có thể dùng su su thay thế củ cải để muối kimchi theo phong cách Hàn Quốc. Su su cắt khối vuông ướp muối cho ra bớt nước rồi trộn với sốt ớt bột, tỏi, gừng và hành lá, sau khi ủ lạnh sẽ có độ giòn rụm và vị chua cay kích thích vị giác.
Nhựa su su khi tiếp xúc với không khí dễ gây cảm giác khô rít và căng da tay. Bạn có thể áp dụng các bước sơ chế sau để xử lý nhanh gọn:
Tùy theo nhu cầu sử dụng, bạn có thể áp dụng cách bảo quản phù hợp để giữ quả luôn tươi giòn:
Chuẩn bị đúng dụng cụ giúp quá trình sơ chế và nấu các món từ su su trở nên nhẹ nhàng hơn:
Chayote kỵ với thực phẩm nào khi chế biến?
Su su có tính mát, vị ngọt thanh và lành tính nên hầu như không kỵ với các thực phẩm thông dụng trong bữa cơm gia đình. Bạn có thể yên tâm kết hợp quả này cùng thịt heo, thịt bò, tôm, trứng hay các loại rau củ khác.
Bà bầu ăn quả chayote có tốt không?
Bà bầu ăn quả su su rất tốt nhờ hàm lượng folate tự nhiên cao cùng chất xơ và vitamin C. Những dưỡng chất này hỗ trợ ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi, giảm táo bón thai kỳ và tăng cường sức đề kháng.
Hạt quả chayote có ăn được không?
Hạt su su hoàn toàn ăn được và không chứa độc tố. Khi quả còn non, phần hạt rất mềm, có vị bùi ngậy nhẹ và giàu axit amin; bạn chỉ cần bỏ hạt khi quả đã già và hạt trở nên cứng.
Chayote có ăn sống được không?
Quả su su non có thể ăn sống tương tự như dưa chuột hay củ đậu. Bạn chỉ cần gọt sạch vỏ, ngâm nước muối loãng cho hết nhựa rồi bào mỏng để trộn salad, làm nộm hoặc gỏi giòn thanh mát.
Nhựa chayote dính tay làm sao để tẩy sạch?
Nếu bị nhựa su su dính vào da tay gây cảm giác rít khó chịu, bạn hãy xoa vài giọt dầu ăn lên tay và chà nhẹ để hòa tan lớp nhựa. Sau đó, rửa lại tay bằng nước ấm pha chút giấm hoặc xà phòng là da tay sẽ sạch mịn.
Chayote mua ở đâu và bảo quản ngăn đông được không?
Bạn có thể dễ dàng tìm mua su su tại chợ truyền thống, cửa hàng rau sạch hoặc siêu thị quanh năm. Nếu muốn trữ lâu hơn, hãy thái miếng, chần sơ qua nước sôi rồi để ráo, đóng túi kín và cấp đông trong ngăn đá để dùng dần từ 3 đến 6 tháng.
CLICK xem ngay nồi inox đang giảm giá CỰC SỐC
Mời bạn tham khảo thêm một số nồi inox nổi bật tại Điện máy XANH để thực hiện món ăn dễ dàng hơn nhé!Xem thêm:
Với hương vị thanh mát, giá trị dinh dưỡng cao và cách chế biến đa dạng từ món luộc, xào đến canh hầm hay nộm giòn, chayote là nguyên liệu rất đáng có trong thực đơn hàng ngày. Hy vọng những mẹo chọn mua, gọt sạch nhựa và gợi ý món ngon trên đây sẽ giúp bạn chuẩn bị thêm nhiều bữa cơm tròn vị cho gia đình.
↑
Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.