Danh mục
Giỏ hàng
Đã thêm vào giỏ hàng Xem giỏ hàng
Chọn vị trí để xem giá, thời gian giao:
Bạn đang ở tại Hồ Chí Minh?

Sửa

Giá và khuyến mãi đang lấy theo khu vực này.

X
Chọn địa chỉ nhận hàng

Khu vực đã chọn Thiết lập lại

Thay đổi địa chỉ khác    
not found

Không tìm thấy kết quả phù hợp

Hãy thử lại với từ khoá khác
Số nhà, tên đường Vui lòng cho Điện Máy XANH biết số nhà, tên đường để thuận tiện giao hàng cho quý khách.
Đặt làm địa chỉ mặc định
Xác nhận địa chỉ
Thông tin giao hàng Thêm thông tin địa chỉ giao hàng mới Xác nhận
Xóa địa chỉ Bạn có chắc chắn muốn xóa địa chỉ này không? Hủy Xóa

Hãy chọn địa chỉ cụ thể để chúng tôi cung cấp chính xác thời gian giao hàng và tình trạng hàng.

Từ đồng nghĩa là gì? Phân loại và ví dụ dễ hiểu lớp 5

Đóng góp bởi Trần Quang Hội Cập nhật ngày 19/11/2026, lúc 12:49

Trả lời nhanh: Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau, ví dụ chăm chỉ, siêng năng, cần cù. Có hai loại: đồng nghĩa hoàn toàn (thay thế được cho nhau, như xe lửa - tàu hỏa) và đồng nghĩa không hoàn toàn (khác sắc thái, như chết - hi sinh).

Xem thêm

1. Từ đồng nghĩa là gì?

Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau. Em học nội dung này ở môn Tiếng Việt lớp 5, phân môn Luyện từ và câu. Bài giúp em hiểu khái niệm, phân loại, xem ví dụ và tự làm bài tập.

1.1 Khái niệm từ đồng nghĩa

Hãy nhìn nhóm từ huyền, mun, đen, mực. Cả bốn từ đều chỉ màu đen, nên chúng là từ đồng nghĩa với nhau.

Trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 tập 1, từ đồng nghĩa được dạy ở tuần 1 đến tuần 3. Từ trái nghĩa học sau đó, ở tuần 4.

Từ "synonym" trong tiếng Anh có gốc Hy Lạp: sun- (cùng với) và onoma (tên). Hiểu nôm na là "những từ cùng chung một cái tên, một ý nghĩa".

Từ đồng nghĩa trong tiếng Việt không có nghĩa là giống hệt nhau 100%. Nhiều cặp chỉ gần nghĩa, nên khi dùng phải nhìn câu văn cụ thể.

1.2 Phân biệt với từ trái nghĩa

Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa đối lập nhau, như cao - thấp, nhanh - chậm. Còn từ đồng nghĩa thì nghĩa giống nhau, như chăm chỉ - siêng năng.

Tiêu chíTừ đồng nghĩaTừ trái nghĩa
Quan hệ nghĩaGiống hoặc gần giốngĐối lập
Ví dụto - lớnto - nhỏ
Dấu hiệu trong đề"cùng nghĩa", "thay thế""ngược nghĩa", "đối lập"

Khi làm bài, hãy đọc kỹ yêu cầu. Nhiều bạn đọc lướt rồi chọn ngay nên nhầm hai khái niệm này. Cũng đừng nhầm với từ đồng âm, là những từ phát âm giống nhau nhưng nghĩa khác.

2. Vì sao cần học từ đồng nghĩa?

Biết nhiều từ đồng nghĩa giống như nhà có nhiều dụng cụ để dùng đúng việc. Em không bị bí từ khi nói và viết.

2.1 Vai trò với vốn từ và diễn đạt

  • Làm vốn từ phong phú, tránh lặp từ trong một đoạn văn.
  • Giúp diễn đạt chính xác, tinh tế, hợp với người nghe.
  • Giúp hiểu bài đọc nhanh hơn khi gặp từ lạ có nghĩa gần với từ đã biết.

Một từ có thể có nhiều nghĩa nên từ đồng nghĩa của nó thay đổi theo ngữ cảnh. Ví dụ "cao" trong "cao kều" khác với "cao" trong "giá cao". Vì thế cần xem từ đó đang đứng trong câu nào.

3. Các loại từ đồng nghĩa

Việc phân loại từ đồng nghĩa giúp em biết khi nào được thay từ, khi nào phải cân nhắc.

3.1 Từ đồng nghĩa hoàn toàn

Từ đồng nghĩa hoàn toàn là những từ có nghĩa giống hệt nhau, thay thế được cho nhau trong lời nói mà không đổi nghĩa. Ví dụ: xe lửa - tàu hỏa, con lợn - con heo. Nhiều cặp loại này chỉ khác nhau do cách gọi của từng vùng.

3.2 Từ đồng nghĩa không hoàn toàn

Từ đồng nghĩa không hoàn toàn là những từ cùng nghĩa nhưng khác nhau phần nào về thái độ, tình cảm hoặc cách thức hành động. Ví dụ: chết, hi sinh, toi mạng, ra đi.

  • "Hi sinh" mang sắc thái trang trọng, kính trọng.
  • "Ra đi" nhẹ nhàng, tránh nói thẳng.
  • "Toi mạng" mang sắc thái coi thường, thô.

Một giáo viên tiểu học lưu ý rằng các từ như ăn/xơi/chén, mang/vác/khiêng cần cân nhắc đối tượng và cách thức trước khi dùng.

3.3 Bảng so sánh hai loại

Tiêu chíĐồng nghĩa hoàn toànĐồng nghĩa không hoàn toàn
NghĩaGiống hệtGiống nhưng khác sắc thái
Thay thếThay đượcPhải chọn theo ngữ cảnh
Ví dụxe lửa - tàu hỏachết - hi sinh

4. Bảng ví dụ từ đồng nghĩa thông dụng

Dưới đây là các ví dụ từ đồng nghĩa hay gặp trong bài học. Những cặp bị lệch nghĩa đã được lược bỏ để em khỏi nhớ nhầm.

4.1 Từ chỉ phẩm chất, tính cách

  • Chăm chỉ: siêng năng, cần cù, chuyên cần, chịu khó, tần tảo.
  • Dũng cảm: can đảm, gan dạ, gan góc, anh dũng, quả cảm.
  • Anh hùng: anh dũng, can trường, gan lì.
  • Trung thực: thẳng thắn, ngay thẳng, thật thà, thành thật, bộc trực, chính trực.
  • Hiền lành: ngoan hiền, hiền từ, hiền hậu, nhân hậu.
  • Nhân hậu: nhân từ, khoan dung, bao dung, tốt bụng.
  • Giản dị: đơn sơ, mộc mạc, đơn giản.
  • Lười biếng: lười nhác, biếng nhác, lười.
  • Thông minh: sáng dạ, khôn ngoan.
  • Nhanh nhẹn: tháo vát, mau lẹ.
  • Quyết tâm: kiên quyết, quyết chí, nhất quyết.
  • Ân cần: niềm nở, nhiệt tình, quan tâm, thân mật.

4.2 Từ chỉ trạng thái, cảnh vật

  • Mênh mông: bao la, bát ngát, thênh thang, mênh mang, rộng lớn.
  • Hòa bình: yên bình, thanh bình, thái bình, bình yên.
  • Xanh tươi: xanh biếc, xanh ngắt, xanh rờn, xanh rì.
  • Vắng vẻ: vắng ngắt, hiu quạnh, hiu hắt.
  • Êm ả: yên ả, êm đềm.
  • Im lặng: tĩnh lặng, lặng im, yên ắng.
  • Rực rỡ: rạng rỡ, tươi sáng, sáng chói.
  • Um tùm: rậm rạp, dày đặc.
  • Hạnh phúc: sung sướng, vui sướng, mãn nguyện.
  • Háo hức: náo nức, nô nức, nao nức.
  • Khó khăn: khốn khó, khổ cực, cực khổ.
  • Ước mơ: ước ao, mong ước, mong muốn.
  • Vàng hoe: vàng tươi, vàng ối, vàng chanh.

4.3 Từ chỉ hoạt động và tên gọi

  • Ăn: xơi, chén (dùng tùy người nghe).
  • Xây dựng: dựng xây, kiến thiết.
  • Giữ gìn: bảo vệ, bảo quản, che chở.
  • Phá hoại: tàn phá, phá hủy.
  • Yêu thương: thương yêu, quý mến, thương mến.
  • Ba: cha, bố, tía.
  • Nhà thơ: thi sĩ, thi nhân.
  • Béo: mập, đầy đặn, béo phì.

Đây là những từ gần nghĩa chứ không phải lúc nào cũng thay được cho nhau, nên khi dùng em hãy đọc lại cả câu.

5. Cách chọn từ đồng nghĩa đúng ngữ cảnh

Từ đồng nghĩa có luôn thay thế được cho nhau không? Câu trả lời là không. Với từ đồng nghĩa không hoàn toàn, em phải chọn theo tình huống.

5.1 Ba bước tìm và thay từ đồng nghĩa

  1. Xác định nghĩa của từ trong câu đang xét.
  2. Thử thay lần lượt từng từ đồng nghĩa vào câu.
  3. Kiểm tra sắc thái và đối tượng giao tiếp: câu nghe có tự nhiên, lịch sự, đúng tình cảm không?

5.2 Lỗi thường gặp và mẹo ghi nhớ

  • Nhầm yêu cầu tìm từ đồng nghĩa với tìm từ trái nghĩa.
  • Đọc lướt đề rồi chọn ngay.
  • Tưởng mọi từ đồng nghĩa đều thay được nhau, hoặc nhầm với từ đồng âm.
  • Chọn từ chỉ cùng chủ đề (cùng trường nghĩa) nhưng không cùng nghĩa.

Mẹo nhớ: ghi từ vào vở theo cách hiểu của mình, gặp từ lạ thì tra từ điển. Em cũng có thể vẽ sơ đồ tư duy, đặt một từ ở giữa rồi nối các từ đồng nghĩa ra xung quanh, chia nhánh theo sắc thái. Cách này giúp nhớ lâu hơn.

Các bài tập từ đồng nghĩa trong sách thường có năm dạng: điền từ, tìm từ, nối từ, thay thế và viết câu.

6. Ví dụ có lời giải

6.1 Ví dụ 1: tìm từ đồng nghĩa

Đề: Tìm các từ đồng nghĩa với "chăm chỉ".

  • Bước 1: "Chăm chỉ" là luôn cố gắng làm việc, học tập.
  • Bước 2: Tìm từ có nghĩa gần: siêng năng, cần cù, chuyên cần, chịu khó.
  • Bước 3: Thử đặt câu: "Bạn Lan rất siêng năng học bài." Câu vẫn đúng nghĩa.

Đáp án: siêng năng, cần cù, chuyên cần, chịu khó.

6.2 Ví dụ 2: thay từ trong câu

Đề: Thay "ăn" trong câu "Mời ông ăn cơm" bằng từ thích hợp.

  • Bước 1: "Ăn" là đưa thức ăn vào miệng.
  • Bước 2: Thử thay: "xơi", "chén".
  • Bước 3: Kiểm tra sắc thái. Nói với ông thì cần lịch sự, nên "xơi" hợp hơn. "Chén" thân mật, hợp với bạn bè hơn.

Đáp án: "Mời ông xơi cơm."

7. Bài tập từ đồng nghĩa có đáp án

7.1 Bài 1: xếp nhóm từ

Xếp các từ sau thành hai nhóm từ đồng nghĩa: bao la, lung linh, vắng vẻ, mênh mông, hiu quạnh.

Đáp án:

  • Nhóm 1 (rộng lớn): bao la, mênh mông.
  • Nhóm 2 (không có người): vắng vẻ, hiu quạnh.
  • "Lung linh" không thuộc nhóm nào, vì chỉ ánh sáng lấp lánh.

7.2 Bài 2: điền từ thích hợp

Chọn từ phù hợp (siêng năng, hi sinh, xơi) điền vào chỗ trống:

a) Các chiến sĩ đã anh dũng … vì Tổ quốc.b) Cháu mời bà … cơm ạ.c) Em Nam rất … nên học giỏi.

Đáp án: a) hi sinh; b) xơi; c) siêng năng.

7.3 Bài 3: đặt câu

Đặt một câu với từ "bát ngát".

Gợi ý đáp án: "Cánh đồng lúa bát ngát trải dài đến chân trời." Em có thể thay bằng "mênh mông" mà nghĩa không đổi.

Câu hỏi thường gặp

Từ đồng nghĩa là gì?

Là những từ có nghĩa giống hoặc gần giống nhau, như siêng năng và chăm chỉ.

Có mấy loại từ đồng nghĩa trong tiếng Việt?

Có hai loại: đồng nghĩa hoàn toàn và đồng nghĩa không hoàn toàn.

Từ đồng nghĩa hoàn toàn là gì?

Là những từ thay thế được cho nhau trong lời nói mà không đổi nghĩa, như xe lửa - tàu hỏa.

Từ đồng nghĩa không hoàn toàn là gì?

Là những từ cùng nghĩa nhưng khác sắc thái, thái độ hoặc cách thức hành động, như chết - hi sinh.

Làm sao phân biệt từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa?

Đồng nghĩa có nghĩa giống nhau, trái nghĩa có nghĩa đối lập. Hãy đọc kỹ yêu cầu bài để không nhầm.

Từ đồng nghĩa có bắt buộc thay thế được cho nhau không?

Không. Từ đồng nghĩa không hoàn toàn khác sắc thái nên phải chọn theo ngữ cảnh.

Từ đồng nghĩa là những từ cùng nghĩa hoặc gần nghĩa, chia thành đồng nghĩa hoàn toàn và không hoàn toàn. Khi dùng, em hãy xác định nghĩa, thử thay và kiểm tra sắc thái. Luyện tập đều với bảng ví dụ và bài tập sẽ giúp vốn từ của em giàu và chính xác hơn.

Bạn có hài lòng với bài viết này không?
Hài lòng 0
Không hài lòng
Từ khóa: từ đồng nghĩa

↑

Bạn vui lòng chờ trong giây lát...

Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.