Trong văn hóa của người Việt Nam và các nước phương Đông chịu ảnh hưởng của Nông lịch (lịch dựa theo chu kỳ Mặt Trăng), tháng chạp chính là tháng 12 âm lịch. Đây là tháng cuối cùng của một năm, đánh dấu sự kết thúc của chu kỳ bốn mùa Xuân - Hạ - Thu - Đông.
Thời điểm này được xem là giai đoạn chuyển giao quan trọng, chuẩn bị cho sự khởi đầu của tiết Lập Xuân và năm mới. Vì vậy, khi nhắc đến tháng chạp, người ta thường liên tưởng ngay đến sự bận rộn, hối hả để hoàn tất mọi việc còn dang dở trong năm cũ.
Trong văn hoá phương Đông, tháng chạp chính là tháng 12 âm lịch
Do sự chênh lệch về chu kỳ vận hành giữa lịch âm (tính theo Mặt Trăng) và lịch dương (tính theo Mặt Trời), tháng chạp không bao giờ cố định vào một khoảng thời gian cụ thể trên lịch dương. Thông thường, tháng 12 âm lịch sẽ rơi vào khoảng tháng 1 hoặc tháng 2 dương lịch của năm sau.
Để thuận tiện cho việc lên kế hoạch công việc, mua sắm Tết hay đặt lịch về quê, bạn nên tra cứu Lịch Vạn Niên cụ thể cho từng năm. Ví dụ, tháng chạp của năm Bính Ngọ (2026) sẽ bắt đầu từ ngày 08/01/2027 đến hết ngày 06/02/2027 dương lịch.
Việc nắm rõ mốc thời gian này giúp các bà nội trợ chủ động hơn trong việc sắm sửa đồ lễ và trang hoàng nhà cửa.
Tên gọi "tháng chạp" có nguồn gốc từ chữ ""Lạp"" (腊) trong tiếng Hán. Trong văn hóa Trung Hoa cổ đại, "Lạp" mang hai ý nghĩa chính:
Khi văn hóa này du nhập vào Việt Nam, qua thời gian và sự biến âm của ngôn ngữ, chữ "Lạp" được đọc chệch thành "Chạp". Từ đó, người Việt quen gọi tháng 12 âm lịch là tháng chạp, gợi nhắc về thời điểm diễn ra nhiều lễ cúng và hoạt động chuẩn bị lương thực cho ngày Tết.
Qua thời gian và sự biến âm của ngôn ngữ, chữ Lạp được đọc chệch thành Chạp
Bên cạnh tên gọi chính thức, dân gian còn truyền tai nhau câu nói "tháng chạp là tháng củ mật". Đây không phải là tên một loại củ, mà là lời răn dạy thâm thúy của người xưa. "Củ" ở đây có nghĩa là kiểm soát, xem xét kỹ lưỡng; ""mật"" có nghĩa là cẩn mật, kín đáo.
Tháng cuối năm là thời điểm ai cũng bận rộn, lơ là cảnh giác, đồng thời thời tiết hanh khô dễ xảy ra hỏa hoạn. Do đó, gọi là "tháng củ mật" là để nhắc nhở mọi người phải cẩn trọng giữ gìn tài sản, đề phòng trộm cắp ("đạo chích") và cẩn thận củi lửa.
Lời khuyên này vẫn còn nguyên giá trị trong xã hội hiện đại, nhắc nhở chúng ta chú ý an toàn điện và khóa cửa cẩn thận trong những ngày giáp Tết.
Rằm tháng chạp là ngày rằm cuối cùng của năm, còn được gọi là lễ Vọng. Vào ngày này, các gia đình thường chuẩn bị mâm lễ đơn giản gồm hương, hoa, quả, trầu cau và nước sạch dâng lên bàn thờ gia tiên.
Ý nghĩa của lễ cúng này là để tạ ơn các vị thần linh, tổ tiên đã che chở cho gia đình trong suốt một năm qua và cầu mong sự suôn sẻ trong nửa tháng còn lại để đón Tết an vui.
Đây là nghi lễ quan trọng và đặc trưng nhất của tháng chạp. Theo tín ngưỡng dân gian, ngày 23 tháng chạp là ngày ông Công ông Táo lên thiên đình báo cáo với Ngọc Hoàng về việc bếp núc, làm ăn, cư xử của gia chủ trong năm.
Lễ cúng tiễn Ông Táo về tời là nghi lễ quan trọng và đặc trưng nhất của tháng chạp
Ngày cuối cùng của tháng chạp (30 Tết hoặc 29 Tết nếu tháng thiếu) là thời điểm diễn ra bữa cơm Tất niên. Đây là lúc các thành viên trong gia đình sum họp, quây quần bên nhau để tiễn đưa năm cũ.
Ngay sau đó là lễ cúng Giao thừa (lễ Trừ Tịch) vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Người Việt thường chuẩn bị hai mâm cúng: một mâm ngoài trời để cúng quan hành khiển và một mâm trong nhà để cúng gia tiên, với mong muốn rũ bỏ những điều xui xẻo và đón tài lộc vào nhà.
Người Việt quan niệm rằng, nhà cửa sạch sẽ, ngăn nắp thì năm mới mới đón được nhiều may mắn. Việc dọn dẹp tháng chạp thường rất vất vả với khối lượng công việc lớn. Để tiết kiệm thời gian và công sức, bạn nên tận dụng sự hỗ trợ của các thiết bị hiện đại.
Robot hút bụi là trợ thủ đắc lực giúp duy trì sàn nhà sạch sẽ hàng ngày trong lúc bạn bận rộn
Tháng chạp cũng là lúc nhu cầu tích trữ thực phẩm tăng cao để phục vụ cho các bữa tiệc Tất niên và ngày Tết. Việc bảo quản thực phẩm đúng cách là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe cho cả gia đình.
Tháng chạp (tháng 12 âm lịch) thường có 29 hoặc 30 ngày, tùy thuộc vào chu kỳ vận động của Mặt Trăng trong từng năm cụ thể. Nếu tháng có 29 ngày, người ta gọi đó là tháng thiếu; nếu có 30 ngày thì gọi là tháng đủ. Dù là 29 hay 30 thì ngày cuối cùng này vẫn được coi là ngày 30 Tết để tổ chức lễ Tất niên.
Tháng chạp (tháng 12 âm lịch) thường có 29 hoặc 30 ngày, tùy thuộc vào chu kỳ vận động của Mặt Trăng
Theo quan niệm dân gian truyền thống, tháng chạp là thời điểm "án binh bất động", các vị thần linh và gia tiên cần sự yên ổn để chuẩn bị đón năm mới, nên nhiều người kiêng chuyển nhà hoặc di chuyển bàn thờ để tránh động chạm long mạch, hao tài tốn của.
Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, nếu gia chủ thực sự cần thiết phải chuyển nơi ở và xem được ngày giờ hoàng đạo tốt, việc chuyển nhà vẫn có thể tiến hành, miễn là thực hiện các thủ tục nhập trạch trang trọng, thành tâm.
Việc kiêng cắt tóc thường chỉ áp dụng vào những ngày đầu tháng (mùng 1) hoặc tháng cô hồn (tháng 7 âm lịch). Vào tháng chạp, việc cắt tóc, làm đẹp là nhu cầu thiết yếu và hoàn toàn bình thường để chuẩn bị diện mạo mới đón Tết.
Bạn chỉ cần tránh cắt tóc vào ngày mùng 1 đầu tháng chạp để tâm lý được thoải mái, còn lại các ngày khác đều có thể thực hiện bình thường.
Tháng chạp không chỉ đơn thuần là tháng cuối cùng của năm âm lịch mà còn mang giá trị tinh thần to lớn, là thời điểm gắn kết tình thân và hướng về cội nguồn. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ tháng chạp là tháng mấy và có thêm những kiến thức bổ ích để chuẩn bị cho một cái Tết chu đáo.
Không hài lòng
↑
Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.
Xóa địa chỉ
