Không tìm thấy kết quả phù hợp
Hãy thử lại với từ khoá khácHãy chọn địa chỉ cụ thể để chúng tôi cung cấp chính xác thời gian giao hàng và tình trạng hàng.
Kiến thức về đường tròn ngoại tiếp giúp học sinh lớp 9, lớp 10 và lớp 12 nắm vững khái niệm, công thức tính bán kính cũng như cách xác định tâm trên hình vẽ và hệ trục tọa độ. Nội dung dưới đây tổng hợp đầy đủ lý thuyết trọng tâm kèm ví dụ minh họa chi tiết.
Đường tròn đi qua cả ba đỉnh của một tam giác được gọi là đường tròn ngoại tiếp tam giác đó. Khi ấy, tam giác được gọi là tam giác nội tiếp đường tròn.
Mỗi tam giác bất kỳ chỉ có duy nhất một đường tròn ngoại tiếp. Nếu gọi O là tâm của đường tròn và A, B, C là ba đỉnh của tam giác, ta luôn có đẳng thức khoảng cách OA = OB = OC = R, với R là bán kính đường tròn ngoại tiếp.
Tâm đường tròn ngoại tiếp (thường ký hiệu là O) là giao điểm của ba đường trung trực của tam giác đó.

Theo tính chất hình học, mọi điểm nằm trên đường trung trực của một đoạn thẳng luôn cách đều hai đầu mút. Do đó, giao điểm O của hai đường trung trực đầu tiên sẽ cách đều cả ba đỉnh A, B, C, đồng thời đường trung trực thứ ba chắc chắn đi qua O. Vì vậy, bạn chỉ cần vẽ 2 đường trung trực là đủ để xác định chính xác tâm ngoại tiếp.
Trong tam giác vuông, tâm đường tròn ngoại tiếp nằm chính xác tại trung điểm của cạnh huyền.

Vì đường trung tuyến ứng với cạnh huyền luôn bằng một nửa cạnh huyền, bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác vuông được tính bằng công thức: R = (cạnh huyền)/2.
Đối với tam giác đều, các đường trung trực đồng thời là đường cao, đường trung tuyến và đường phân giác. Vì vậy, tâm đường tròn ngoại tiếp trùng với tâm đường tròn nội tiếp, trọng tâm và trực tâm của tam giác.

Nếu tam giác đều có độ dài cạnh bằng a, bán kính đường tròn ngoại tiếp được tính nhanh theo công thức: R = (a√3)/3.
Nhiều học sinh thường nhầm lẫn rằng tâm ngoại tiếp luôn nằm bên trong tam giác, nhưng thực tế vị trí này phụ thuộc vào góc lớn nhất của tam giác:
Trong tam giác ABC bất kỳ có độ dài các cạnh lần lượt là a, b, c đối diện với các góc A, B, C, định lý sin cho ta mối liên hệ trực tiếp với bán kính ngoại tiếp R:
a/sinA = b/sinB = c/sinC = 2R
Từ hệ thức trên, bạn có thể suy ra công thức tính bán kính: R = a/(2·sinA) = b/(2·sinB) = c/(2·sinC). Công thức này thường được áp dụng khi đề bài cho biết độ dài một cạnh và số đo góc đối diện (đơn vị của R cùng đơn vị đo độ dài với cạnh).
Khi biết độ dài ba cạnh a, b, c và diện tích S của tam giác, bán kính đường tròn ngoại tiếp R được tính theo công thức:
R = (a · b · c)/(4S)
Nếu chưa có sẵn diện tích S, bạn có thể tính S thông qua công thức Heron với nửa chu vi p = (a + b + c)/2:
S = √(p · (p - a) · (p - b) · (p - c))
Đơn vị của bán kính R phụ thuộc vào đơn vị đo độ dài các cạnh (cm, m) và diện tích (cm2, m2).
Đề bài: Cho tam giác ABC vuông tại B có AB = 3 cm và BC = 4 cm. Hãy xác định tâm và tính bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC.
Lời giải:

AC2 = AB2 + BC2 = 32 + 42 = 9 + 16 = 25, suy ra AC = 5 cm.
Gọi D là trung điểm của cạnh huyền AC. Vì tam giác ABC vuông tại B nên đường trung tuyến BD ứng với cạnh huyền sẽ bằng một nửa AC.
Suy ra D cách đều ba đỉnh A, B, C và chính là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC. Bán kính đường tròn ngoại tiếp là R = AD = AC/2 = 5/2 = 2,5 cm.
Đề bài: Cho tam giác ABC đều có độ dài mỗi cạnh bằng 6 cm. Xác định tâm và bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC.
Lời giải:
Gọi D và E lần lượt là trung điểm của hai cạnh BC và AB. Gọi O là giao điểm của AD và CE.
Vì tam giác ABC đều nên các đường trung tuyến AD, CE cũng đồng thời là đường cao, đường phân giác và đường trung trực. Suy ra O chính là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC.
Xét tam giác vuông AEC (vuông tại E), ta có AC = 6 cm và AE = AB/2 = 3 cm. Áp dụng định lý Pytago:
CE2 = AC2 - AE2 = 62 - 32 = 36 - 9 = 27, suy ra CE = 3√3 cm.
OC = (2/3) · CE = (2/3) · 3√3 = 2√3 cm.
Trong hình học giải tích lớp 10 và lớp 12, để tìm tọa độ tâm đường tròn ngoại tiếp O(x; y) của tam giác ABC khi biết tọa độ ba đỉnh, bạn thực hiện theo các bước sau:
Đề bài: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, cho tam giác ABC có A(1; 1), B(5; 1) và C(1; 5). Tìm tọa độ tâm đường tròn ngoại tiếp O(x; y).
Lời giải:
Vậy tọa độ tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC là O(3; 3).
Học sinh rất dễ nhầm lẫn giữa tâm ngoại tiếp và tâm nội tiếp khi giải toán hình học. Bảng dưới đây giúp bạn đối chiếu nhanh các đặc điểm cốt lõi của hai loại tâm này:
| Tiêu chí so sánh | Tâm đường tròn ngoại tiếp | Tâm đường tròn nội tiếp |
|---|---|---|
| Ký hiệu thường dùng | O | I |
| Cách xác định | Giao điểm 3 đường trung trực | Giao điểm 3 đường phân giác trong |
| Tính chất khoảng cách | Cách đều 3 đỉnh (OA = OB = OC = R) | Cách đều 3 cạnh (khoảng cách bằng r) |
| Vị trí tương đối | Có thể nằm trong, trên cạnh hoặc ngoài tam giác | Luôn nằm bên trong tam giác |
Ngoài ra, khoảng cách d giữa tâm ngoại tiếp O và tâm nội tiếp I được liên hệ qua bất đẳng thức Euler: d = √(R · (R - 2r)), với điều kiện R ≥ 2r.
Dưới đây là 3 bài tập từ cơ bản đến nâng cao giúp bạn củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng tính toán:
Tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác có luôn nằm bên trong tam giác không?
Không. Tâm đường tròn ngoại tiếp chỉ nằm bên trong tam giác nhọn; đối với tam giác vuông tâm nằm trên cạnh huyền, còn với tam giác tù thì tâm nằm hoàn toàn bên ngoài tam giác.
Cần vẽ bao nhiêu đường trung trực để xác định tâm ngoại tiếp tam giác?
Bạn chỉ cần vẽ 2 đường trung trực của hai cạnh bất kỳ là đủ để xác định tâm ngoại tiếp. Đường trung trực thứ ba luôn đồng quy tại chính giao điểm đó.
Trong tam giác nào thì tâm ngoại tiếp trùng với trực tâm và trọng tâm?
Chỉ duy nhất trong tam giác đều thì tâm đường tròn ngoại tiếp, tâm đường tròn nội tiếp, trọng tâm và trực tâm mới trùng nhau tại một điểm.
Đường kính của đường tròn ngoại tiếp tam giác vuông có đặc điểm gì?
Đường kính của đường tròn ngoại tiếp tam giác vuông chính bằng độ dài cạnh huyền của tam giác vuông đó.
Nắm vững định nghĩa tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác, vị trí tâm trong từng loại tam giác và các công thức tính bán kính R sẽ giúp bạn giải quyết nhanh gọn nhiều dạng bài tập hình học. Bạn hãy luyện tập thường xuyên cả phương pháp hình học thuần túy lẫn tọa độ Oxy để tránh nhầm lẫn với tâm nội tiếp.
Đóng 
↑
Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.