Không tìm thấy kết quả phù hợp
Hãy thử lại với từ khoá khácHãy chọn địa chỉ cụ thể để chúng tôi cung cấp chính xác thời gian giao hàng và tình trạng hàng.
Hình thang cân là hình thang có hai góc kề một đáy bằng nhau. Đây là kiến thức trọng tâm trong chương trình Hình học lớp 8, giúp học sinh nắm vững cách chứng minh tứ giác và tính toán diện tích trong thực tế.
Theo sách giáo khoa Toán 8, hình thang là tứ giác có hai cạnh đối song song. Khi xét tứ giác ABCD có cạnh AB song song với cạnh CD (ký hiệu AB // CD), ta gọi ABCD là một hình thang.
Từ khái niệm đó, nếu hình thang ABCD có hai đáy AB, CD và thỏa mãn góc ADC = góc BCD (hoặc góc DAB = góc CBA) thì ABCD là hình thang cân.

Trong đời sống, bạn có thể hình dung hình thang cân giống như mặt bên của chiếc thang chữ A hoặc một hình chữ nhật được vát chéo đều ở hai góc trên.
Với hình thang cân ABCD (AB // CD), các thành phần được quy ước như sau:
Nắm vững các tính chất đặc trưng của hình thang cân giúp học sinh rút ngắn thời gian suy luận khi giải toán chứng minh và tính độ dài.
Trong mọi hình thang cân, hai cạnh bên luôn có độ dài bằng nhau. Với hình thang cân ABCD (AB // CD), ta luôn có AD = BC. Tuy nhiên, điều ngược lại không phải lúc nào cũng đúng nếu thiếu điều kiện về góc hoặc đường chéo.
Về góc, hình thang cân có ba đặc điểm quan trọng:
Trong một hình thang cân, hai đường chéo luôn có độ dài bằng nhau. Với hình thang cân ABCD (AB // CD), ta có AC = BD.

Cần lưu ý rằng giao điểm O của hai đường chéo không phải là trung điểm mỗi đường (trừ trường hợp hình chữ nhật). Điểm O chia hai đường chéo thành các cặp đoạn thẳng tương ứng bằng nhau: OA = OB và OC = OD.
Bên cạnh cạnh, góc và đường chéo, hình thang cân còn có hai tính chất nâng cao:
Để chứng minh một tứ giác là hình thang cân, bạn cần thực hiện đủ hai bước: chứng minh tứ giác đó là hình thang (có hai cạnh đối song song), sau đó chỉ ra một trong hai dấu hiệu nhận biết dưới đây.
Nếu một hình thang có hai góc kề một đáy bằng nhau thì hình thang đó là hình thang cân. Khi áp dụng dấu hiệu này, học sinh thường dùng tính chất góc so le trong, góc đồng vị, góc kề bù hoặc chứng minh hai tam giác bằng nhau để suy ra cặp góc kề đáy bằng nhau.
Nếu một hình thang có hai đường chéo bằng nhau thì hình thang đó là hình thang cân.
Ví dụ minh họa: Cho hình thang ABCD (AB // CD) có góc ACD = góc BDC. Chứng minh ABCD là hình thang cân.

Hướng dẫn giải:
Quy trình chuẩn gồm 3 bước:
Theo Tiến sĩ Trần Hoan, khi giải toán hình học, việc nắm vững lý thuyết phải đi kèm thói quen kiểm tra kỹ các điều kiện hình học cụ thể. Khi tự vẽ hình chứng minh, học sinh cần tránh ngộ nhận các điểm đặc biệt (như giao điểm hai đường chéo hay trung điểm) trùng với chân đường cao nếu đề bài không cho trước.
Nhiều học sinh thường mất điểm đáng tiếc trong bài kiểm tra do nhầm lẫn các điều kiện nhận biết tưởng chừng đơn giản.
Sai lầm phổ biến nhất là cho rằng hình thang có hai cạnh bên bằng nhau thì chắc chắn là hình thang cân. Thực tế, nhận định này không đúng.
Nếu một hình thang có hai cạnh bên vừa bằng nhau vừa song song thì tứ giác đó là hình bình hành. Hình bình hành chỉ là hình thang cân khi nó là hình chữ nhật. Do đó, sách giáo khoa Toán 8 không công nhận "hai cạnh bên bằng nhau" là dấu hiệu nhận biết hình thang cân.
Bảng đối chiếu các tứ giác đặc biệt:
| Đặc điểm so sánh | Hình thang cân | Hình thang vuông | Hình bình hành | Hình chữ nhật |
|---|---|---|---|---|
| Cặp cạnh đối song song | Ít nhất 1 cặp | Ít nhất 1 cặp | 2 cặp | 2 cặp |
| Hai cạnh bên | Bằng nhau | Thường không bằng nhau | Bằng nhau | Bằng nhau |
| Góc đặc trưng | 2 góc kề đáy bằng nhau | Có 1 góc vuông (2 góc kề cạnh bên bằng 90°) | Các góc đối bằng nhau | 4 góc đều bằng 90° |
| Hai đường chéo | Bằng nhau | Không bằng nhau | Cắt nhau tại trung điểm | Bằng nhau, cắt tại trung điểm |
| Trục đối xứng | 1 trục (qua trung điểm 2 đáy) | Không có | Không có (trừ trường hợp đặc biệt) | 2 trục đối xứng |
Một lỗi khác là kết luận ngay tứ giác là hình thang cân khi chỉ mới chứng minh được hai đường chéo bằng nhau hoặc hai góc bằng nhau, mà bỏ qua bước chứng minh hai cạnh đối song song. Một tứ giác bất kỳ có hai đường chéo bằng nhau vẫn có thể là tứ giác lồi thông thường nếu không có cặp cạnh nào song song.
Các công thức tính chu vi, diện tích và chiều cao được áp dụng thường xuyên trong cả bài toán lý thuyết lẫn thực tế.
Chu vi hình thang cân bằng tổng độ dài bốn cạnh. Vì hai cạnh bên bằng nhau, ta có:
P = a + b + 2c
Trong đó: P là chu vi, a là đáy lớn, b là đáy nhỏ, c là cạnh bên (cùng đơn vị đo).
Diện tích hình thang cân bằng một nửa tích của tổng hai đáy nhân với chiều cao:
S = ((a + b) × h) / 2
Trong đó: S là diện tích, a và b là độ dài hai đáy, h là chiều cao (khoảng cách vuông góc giữa hai đáy).
Khi đề bài chỉ cho hai đáy (a, b) và cạnh bên (c) mà chưa cho chiều cao h, bạn hạ hai đường cao từ hai đỉnh đáy nhỏ xuống đáy lớn. Độ dài đoạn dôi ra x từ chân đường cao đến đỉnh gần nhất của đáy lớn là:
x = (a - b) / 2
Áp dụng định lý Pythagore cho tam giác vuông ở bên cạnh, ta tính được chiều cao h:
h = √(c2 - x2)
Ví dụ: Cho hình thang cân có đáy lớn a = 14 cm, đáy nhỏ b = 6 cm, cạnh bên c = 5 cm. Tính chiều cao và diện tích.

Dưới đây là lời giải chi tiết các bài tập hình thang cân trong SGK Toán 8 tập 1, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống.
Hướng dẫn giải: Vì ABCD là hình thang (AB // CD) nên góc A và góc D là hai góc trong cùng phía: góc A + góc D = 180° ⇒ góc D = 180° - 120° = 60°. Ta thấy góc D = 60° ≠ góc C = 80°. Vì hai góc kề đáy CD không bằng nhau nên ABCD không phải là hình thang cân.
Hướng dẫn giải: Xét hai tam giác vuông ΔDOE và ΔCOE (góc ODE = góc OCE = 90°), có EC = ED (giả thiết) và cạnh OE chung. Do đó ΔDOE = ΔCOE (cạnh huyền – cạnh góc vuông), suy ra OC = OD (1).
Từ OC = OD suy ra ΔOCD cân tại O, nên góc OCD = góc ODC (hay góc ACD = góc BDC). Vì ABCD là hình thang (AB // CD) nên ta có các cặp góc so le trong bằng nhau: góc BAC = góc ACD và góc ABD = góc BDC. Kết hợp với góc ACD = góc BDC, suy ra góc OAB = góc OBA. Do đó ΔOAB cân tại O, dẫn đến OA = OB (2).
Ta lại có AC = OA + OC và BD = OB + OD (3). Từ (1), (2) và (3) suy ra AC = BD. Hình thang ABCD có hai đường chéo AC = BD nên ABCD là hình thang cân.
Để vẽ hình thang cân ABCD có đáy lớn CD = 4 cm, cạnh bên 2 cm và đường chéo 3 cm, thực hiện 4 bước:
Giải Bài 3.7:
Vì ABCD là hình thang cân nên góc BAD = góc CBA và AD = BC. Do EA, EB lần lượt là tia phân giác của góc DAB và góc ABC nên góc A1 = góc A2 = (1/2) × góc BAD và góc B1 = góc B2 = (1/2) × góc CBA. Suy ra góc A1 = góc A2 = góc B1 = góc B2.
Xét ΔBEA có góc A1 = góc B1 nên cân tại E ⇒ AE = BE. Xét ΔEAD và ΔEBC có AE = BE, góc A2 = góc B2 và AD = BC, suy ra ΔEAD = ΔEBC (c.g.c) ⇒ EC = ED.
Giải Bài 3.8:
Vì ABCD là hình thang cân nên góc BAD = góc ABC, AD = BC và AC = BD. Xét ΔICD có góc ADC = góc BCD nên cân tại I ⇒ IC = ID. Suy ra IC - BC = ID - AD, hay IB = IA, nên I nằm trên đường trung trực của AB (1).
Xét ΔABD và ΔBAC có AB chung, AD = BC và BD = AC, suy ra ΔABD = ΔBAC (c.c.c) ⇒ góc ABD = góc BAC. Do đó ΔJAB cân tại J ⇒ JA = JB, nên J cũng nằm trên đường trung trực của AB (2). Từ (1) và (2) suy ra IJ là đường trung trực của đoạn thẳng AB.
Phần này hướng dẫn giải trọn bộ 7 bài tập trang 72 SGK Toán 8 tập 1, bộ Chân trời sáng tạo.
Giải Bài 1:
Giải Bài 2:
Xét ΔABD có AB = AD nên cân tại A ⇒ góc ABD = góc ADB. Vì BD là tia phân giác góc B nên góc ABD = góc CBD. Suy ra góc CBD = góc ADB (ở vị trí so le trong) ⇒ AD // BC. Vậy ABCD là hình thang.
Giải Bài 3:
Giải Bài 4:
Giải Bài 5:
Giải Bài 6:
Do ABCD là hình thang cân nên AB // DC, AD = BC, AC = BD và góc DAB = góc CBA. Xét ΔACD và ΔBDC có CD chung, AD = BC, AC = BD ⇒ ΔACD = ΔBDC (c.c.c) ⇒ góc A1 = góc B1. Suy ra góc DAB - góc A1 = góc CBA - góc B1, hay góc A2 = góc B2. Vì EG // AB nên góc E1 = góc A2 (đồng vị) và góc E2 = góc B2 (so le trong) ⇒ góc E1 = góc E2. Vậy EG là tia phân giác góc CEB.
Giải Bài 7:
Áp dụng định lý Pythagore vào ΔADE vuông tại E: DE2 = AD2 - AE2 = 612 - 602 = 121 ⇒ DE = 11 cm. Kẻ đường cao BF ⊥ CD (BF = 60 cm). Xét hai tam giác vuông ΔADE và ΔBCF có AD = BC và góc ADE = góc BCF ⇒ ΔADE = ΔBCF (cạnh huyền – góc nhọn) ⇒ CF = DE = 11 cm. Ta có EF = DC - DE - CF = 92 - 11 - 11 = 70 cm. Vì ABFE là hình chữ nhật nên đáy nhỏ AB = EF = 70 cm.
Dưới đây là lời giải các bài tập trang 103 và 104 SGK Toán 8 tập 1, bộ Cánh diều.
Giải Bài 1:
Giải Bài 2:
Ta có HB = a/2. Theo định lý Pythagore trong ΔEHB vuông tại H: EH2 = a2 - (a/2)2 = (3/4)a2 ⇒ EH = (a√3)/2. Do AC = 2a nên diện tích hình thang cân ACDE là: S = (1/2) × (a + 2a) × (a√3)/2 = (3√3 a2)/4.
Giải Bài 3:
Vì ABCD là hình chữ nhật nên AD = BC, góc DAM = góc CBN = 90° và AB // CD. Xét hai tam giác vuông ΔAMD và ΔBNC có AD = BC, AM = BN ⇒ ΔAMD = ΔBNC (hai cạnh góc vuông) ⇒ góc AMD = góc BNC. Suy ra góc DMN = góc CNM (cùng kề bù với hai góc bằng nhau). Hình thang MNCD (MN // CD) có góc DMN = góc CNM nên là hình thang cân.
Giải Bài 4:
Vì ΔABC cân tại A nên góc KBC = góc ECB. Hai tia phân giác BE, CK tạo ra góc EBC = góc KCB. Xét ΔKBC = ΔECB (g.c.g) ⇒ BK = CE và CK = BE. Suy ra ΔBKE = ΔCEK (c.c.c) ⇒ góc BKE = góc CEK. Trong tứ giác BCEK, tổng bốn góc bằng 360° ⇒ 2 × (góc KBC + góc BKE) = 360° ⇒ góc KBC + góc BKE = 180°. Mà góc AKE + góc BKE = 180° (kề bù) nên góc KBC = góc AKE (đồng vị) ⇒ KE // BC. Hình thang BCEK có góc KBC = góc ECB nên là hình thang cân.
Bài tập tự luyện củng cố kiến thức:
Hình thang có hai cạnh bên bằng nhau có phải là hình thang cân không?
Không bắt buộc. Nếu hai cạnh bên của hình thang vừa bằng nhau vừa song song thì tứ giác đó là hình bình hành, và hình bình hành chỉ là hình thang cân khi nó là hình chữ nhật.
Hình chữ nhật có được coi là một hình thang cân không?
Có. Hình chữ nhật là trường hợp đặc biệt của hình thang cân vì có hai cạnh đối song song và hai góc kề một đáy bằng nhau (cùng bằng 90°).
Hai đường chéo của hình thang cân có cắt nhau tại trung điểm mỗi đường không?
Không. Hai đường chéo của hình thang cân bằng nhau nhưng giao điểm của chúng chỉ chia mỗi đường thành hai đoạn tương ứng bằng nhau (OA = OB và OC = OD), không phải trung điểm mỗi đường (trừ hình chữ nhật).
Hình thang cân có bao nhiêu trục đối xứng?
Một hình thang cân thông thường chỉ có duy nhất một trục đối xứng, là đường thẳng đi qua trung điểm của hai đáy và vuông góc với cả hai đáy.
Làm thế nào để tính chiều cao hình thang cân khi biết độ dài 2 đáy và cạnh bên?
Bạn tính đoạn dôi ra ở đáy lớn theo công thức x = (đáy lớn - đáy nhỏ) / 2, sau đó áp dụng định lý Pythagore cho tam giác vuông tạo thành để tìm chiều cao: h = √(c2 - x2), với c là độ dài cạnh bên.
Nắm vững định nghĩa, tính chất đối xứng, các dấu hiệu nhận biết và kỹ thuật tính chiều cao bằng định lý Pythagore sẽ giúp học sinh giải quyết trọn vẹn mọi dạng bài tập về hình thang cân. Hãy thường xuyên luyện tập kết hợp kiểm tra kỹ điều kiện hai đáy song song để tránh những sai sót đáng tiếc trong các bài kiểm tra.
Đóng 
↑
Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.