Danh mục
Giỏ hàng
Đã thêm vào giỏ hàng Xem giỏ hàng
Chọn vị trí để xem giá, thời gian giao:
Bạn đang ở tại Hồ Chí Minh?

Sửa

Giá và khuyến mãi đang lấy theo khu vực này.

X
LIVE MEGA LIVESTREAM 20/11 - Giảm đến 50% - Cơ hội trúng ngay TỦ LẠNH , ĐIỆN TỬ, MÁY LẠNH, MÁY GIẶT VÀ GIA DỤNG, tổng trị giá giải thưởng lên đến 53 Triệu đồng - Cùng hàng loạt deal giá sốc cực hấp dẫn - Tặng hàng ngàn PMH trị giá 150k & 500k • MEGA LIVESTREAM 20/11 - Giảm đến 50% - Cơ hội trúng ngay TỦ LẠNH , ĐIỆN TỬ, MÁY LẠNH, MÁY GIẶT VÀ GIA DỤNG, tổng trị giá giải thưởng lên đến 53 Triệu đồng - Cùng hàng loạt deal giá sốc cực hấp dẫn - Tặng hàng ngàn PMH trị giá 150k & 500k • Xem chi tiết
Chọn địa chỉ nhận hàng

Khu vực đã chọn Thiết lập lại

Thay đổi địa chỉ khác    
not found

Không tìm thấy kết quả phù hợp

Hãy thử lại với từ khoá khác
Số nhà, tên đường Vui lòng cho Điện Máy XANH biết số nhà, tên đường để thuận tiện giao hàng cho quý khách.
Đặt làm địa chỉ mặc định
Xác nhận địa chỉ
Thông tin giao hàng Thêm thông tin địa chỉ giao hàng mới Xác nhận
Xóa địa chỉ Bạn có chắc chắn muốn xóa địa chỉ này không? Hủy Xóa

Hãy chọn địa chỉ cụ thể để chúng tôi cung cấp chính xác thời gian giao hàng và tình trạng hàng.

GỢI Ý CHỦ ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN

Công thức tổ hợp: Khái niệm, tính chất và cách tính nhanh

Đóng góp bởi Trần Quang Hội Cập nhật ngày 20/11/2026, lúc 10:28

Trả lời nhanh: Công thức tổ hợp chập k của n phần tử là C(n, k) = n! / [k!(n - k)!], áp dụng khi chọn ra k phần tử từ tập hợp n phần tử phân biệt (0 ≤ k ≤ n) mà không quan tâm đến thứ tự sắp xếp. Giá trị này biểu thị số tập hợp con gồm k phần tử tạo thành.

Xem thêm

1. Tổ hợp là gì? Khái niệm và ký hiệu chuẩn

Chủ đề tổ hợp là nền tảng đại số tổ hợp trọng tâm trong chương trình Toán lớp 10 và lớp 11. Nắm vững bản chất khái niệm giúp bạn xử lý chính xác các bài toán đếm, tính xác suất và tránh nhầm lẫn đáng tiếc trong các bài kiểm tra.

1.1 Khái niệm tổ hợp chập k của n phần tử

Tổ hợp chập k của n phần tử là số tập hợp con gồm k phần tử được chọn ra từ một tập hợp mẹ gồm n phần tử phân biệt (0 ≤ k ≤ n). Điểm mấu chốt nhất của tổ hợp là không xét đến thứ tự sắp xếp giữa các phần tử đã lấy ra.

Hình minh họa chủ đề tổ hợp, chỉnh hợp và hoán vị trong toán học
Các khái niệm cơ bản về tổ hợp, chỉnh hợp và hoán vị

Khi bạn lấy các phần tử ra tạo thành một nhóm, dù hoán đổi vị trí của các phần tử bên trong nhóm thì tập hợp đó vẫn giữ nguyên giá trị, chỉ tính là một tổ hợp duy nhất.

1.2 Ký hiệu tổ hợp thường gặp

Trong chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam, số tổ hợp chập k của n phần tử được ký hiệu thống nhất là Cnk.

Trên các tài liệu quốc tế và máy tính bỏ túi, đại lượng này thường được biểu diễn dưới dạng:

  • C(n, k) hoặc nCk.
  • Ký hiệu nhị thức: C(n, k).
  • Phím chức năng trên máy tính cầm tay: nCr.

2. Công thức tính số tổ hợp chập k của n

Minh hoạ đổi vị trí trong nhóm vẫn chỉ tính là một tổ hợp
Hoán đổi vị trí các phần tử trong nhóm không tạo tổ hợp mới — nhóm vẫn giữ nguyên.

2.1 Công thức toán học tổng quát

Cho số tự nhiên n và k thỏa mãn điều kiện 0 ≤ k ≤ n. Số các tổ hợp chập k của n phần tử được xác định theo công thức giai thừa:

Cnk = (n!)/(k!(n - k)!)

Trong đó:

  • n! (đọc là n giai thừa) là tích của n số tự nhiên liên tiếp từ 1 đến n: n! = n × (n - 1) × … × 1.
  • k! là tích liên tiếp từ 1 đến k.
  • (n - k)! là giai thừa của hiệu số giữa n và k.
  • Quy ước toán học quốc tế: 0! = 1. Do đó, ta luôn có Cn0 = Cnn = 1.

2.2 Mẹo rút gọn khi tính toán thủ công

Khi làm bài tập trắc nghiệm hoặc tính nhẩm mà không dùng máy tính, việc khai triển toàn bộ giai thừa rất mất thời gian. Ta có thể rút gọn biểu thức bằng cách chia bớt (n - k)! ở cả tử và mẫu:

Cnk = (n(n - 1)(n - 2)…(n - k + 1))/(k(k - 1)… 1)

Quy tắc nhớ nhanh: Tử số là tích của k thừa số giảm dần bắt đầu từ n, mẫu số là tích giảm dần từ k về 1.

Ví dụ minh họa:

  • Tính C63: Tử số lấy 3 thừa số giảm dần từ 6, mẫu số là 3 giai thừa:C63 = (6 × 5 × 4)/(3 × 2 × 1) = 20
  • Tính C95: Áp dụng tính chất đối xứng C95 = C94:C95 = C94 = (9 × 8 × 7 × 6)/(4 × 3 × 2 × 1) = 126
  • Tính C1002: Lấy 2 thừa số ở tử chia cho 2:C1002 = (100 × 99)/(2 × 1) = 4950

3. Phân biệt tổ hợp, chỉnh hợp và hoán vị

Học sinh thường gặp khó khăn khi phân biệt giữa ba khái niệm đại số tổ hợp cơ bản. Việc nhận diện đúng bản chất bài toán giúp bạn chọn công thức chuẩn xác ngay từ bước đầu.

3.1 Bảng so sánh chi tiết ba khái niệm

So sánh trực quan hoán vị, chỉnh hợp và tổ hợp qua cách sắp xếp phần tử
Hoán vị xếp toàn bộ, chỉnh hợp chọn có thứ tự, tổ hợp chọn không thứ tự.
Tiêu chíHoán vị (Pn)Chỉnh hợp (Ank)Tổ hợp (Cnk)
Số phần tử chọn raLấy toàn bộ n phần tửLấy k phần tử (1 ≤ k ≤ n)Lấy k phần tử (0 ≤ k ≤ n)
Thứ tự sắp xếpCó phân biệt thứ tựCó phân biệt thứ tựKhông phân biệt thứ tự
Công thức tínhPn = n!Ank = (n!)/((n - k)!)Cnk = (n!)/(k!(n - k)!)
Mối liên hệHoán vị của n phần tửAnk = k! × CnkCnk = (Ank)/(k!)
Ví dụ điển hìnhXếp 5 bạn vào 5 ghế hàng ngangChọn 3 bạn làm Lớp trưởng, Lớp phó, Thủ quỹChọn 3 bạn đi trực nhật

3.2 Dấu hiệu nhận biết bài toán cần dùng tổ hợp

Trích ý: giáo viên chuyên môn — Đổi vị trí mà tạo kết quả mới là chỉnh hợp, không đổi là tổ hợp.

Để ghi nhớ dễ dàng, bạn có thể áp dụng câu thần chú: "Tổ hợp nhặt bừa, chỉnh hợp xếp chỗ".

  • Khi đề bài yêu cầu chọn một nhóm người, chọn các đồ vật cùng loại, ghép các cặp thi đấu hoặc tạo các đường thẳng, tam giác từ các điểm mà không phân công vai trò, bài toán chắc chắn dùng tổ hợp.
  • Ngược lại, nếu các đối tượng được chọn gắn liền với vị trí thứ nhất, thứ nhì, các chức danh riêng biệt hoặc chữ số tạo số có hàng chục, hàng đơn vị, bài toán đòi hỏi phải dùng chỉnh hợp.

Bản chất của việc chênh lệch số lượng là do tổ hợp gom k! hoán vị của cùng một nhóm k phần tử thành một trường hợp duy nhất. Chẳng hạn với tập hợp gồm 5 phần tử chọn ra 3 phần tử, số tổ hợp là C53 = 10, trong khi số chỉnh hợp lên đến A53 = 60, gấp đúng 3! = 6 lần.

4. Các tính chất cơ bản và hệ thức Pascal

4.1 Các tính chất đối xứng và mở rộng

Các đẳng thức tổ hợp giúp rút gọn phép tính phức tạp về các biểu thức đơn giản hơn:

  1. Tính chất đối xứng:Cnk = Cnn - kÝ nghĩa: Chọn k phần tử giữ lại tương đương với việc chọn n - k phần tử bỏ ra ngoài.
  2. Các giá trị đặc biệt:Cn0 = Cnn = 1Cn1 = Cnn - 1 = nCn2 = (n(n - 1))/2
  3. Hệ thức liên hệ mở rộng:Cnk = (n - k + 1)/k Cnk - 1
  4. Tổng số tập hợp con:Cn0 + Cn1 + Cn2 + … + Cnn = 2nLưu ý quan trọng: Nhiều tài liệu nhầm lẫn tổng này bằng n2. Trên thực tế, tổng tất cả các tổ hợp từ chập 0 đến chập n của một tập hợp n phần tử chính là tổng số tập hợp con của tập hợp đó, mang giá trị chính xác là 2n (theo khai triển nhị thức Newton với a = b = 1).

4.2 Công thức tam giác Pascal

Công thức truy hồi Pascal mô tả mối liên hệ giữa các tổ hợp của hai tầng liên tiếp:

Cnk = Cn - 1k + Cn - 1k - 1 (1 ≤ k < n)

Hệ thức này là cơ sở hình thành nên tam giác Pascal nổi tiếng, cho phép tìm hệ số tổ hợp bằng cách cộng hai số liền kề ở hàng phía trên:

  • C73 + C74 = C84 = 70
  • C95 + C96 = C106 = 210

5. Các dạng bài tập tổ hợp có lời giải từng bước

Minh hoạ rút gọn giai thừa khi tính tổ hợp bằng tích giảm dần
Rút gọn giai thừa: tử là tích k thừa số giảm dần từ n, mẫu là tích giảm dần từ k về 1.

5.1 Dạng 1: Bài toán chọn nhóm người và phân công việc

Đề bài: Một ban chấp hành chi đoàn gồm 7 người. Cần bầu chọn một ban thường vụ gồm 3 người. Giả sử các vị trí trong ban thường vụ hoàn toàn bình đẳng và không phân chia chức vụ cụ thể, hỏi có bao nhiêu phương án lựa chọn?

Lời giải từng bước:

  1. Xác định bản chất: Vì chọn 3 người trong số 7 người và không phân biệt chức danh giữa 3 người được chọn, mỗi phương án tương ứng với một tổ hợp chập 3 của 7 phần tử.
  2. Áp dụng công thức:C73 = (7!)/(3!(7 - 3)!) = (7 × 6 × 5)/(3 × 2 × 1) = 35 (cách)
  3. Kết luận: Có tất cả 35 cách lựa chọn ban thường vụ.(Lưu ý: Nếu bài toán yêu cầu bầu 3 người giữ các vị trí Bí thư, Phó bí thư và Ủy viên thì phải dùng chỉnh hợp A73 = 210 cách).

5.2 Dạng 2: Bài toán hình học đếm điểm và hình

Đề bài: Trong mặt phẳng cho một chùm gồm 4 đường thẳng phân biệt song song với nhau và một chùm gồm 5 đường thẳng phân biệt cùng vuông góc với 4 đường thẳng ban đầu. Có tất cả bao nhiêu hình chữ nhật được tạo thành từ các đường thẳng đã cho?

Lời giải từng bước:

  1. Phân tích hình học: Một hình chữ nhật được giới hạn bởi 2 đường thẳng nằm ngang song song và 2 đường thẳng đứng vuông góc.
  2. Tính số cách chọn từng cặp đường thẳng:
    • Chọn 2 đường thẳng từ 4 đường thẳng song song: có C42 cách.
    • Chọn 2 đường thẳng từ 5 đường thẳng vuông góc: có C52 cách.
  3. Áp dụng quy tắc nhân:Số hình chữ nhật = C42 × C52 = (4 × 3)/2 × (5 × 4)/2 = 6 × 10 = 60 (hình)
  4. Kết luận: Tạo thành được 60 hình chữ nhật thỏa mãn yêu cầu.

5.3 Dạng 3: Bài toán rút gọn và giải phương trình chứa tổ hợp

Ví dụ A: Một băng ghế có 5 chỗ ngồi, xếp ngẫu nhiên 5 bạn học sinh vào ngồi. Có bao nhiêu cách xếp chỗ?

Lời giải:

  • Bài toán chọn toàn bộ 5 bạn vào 5 vị trí ghế phân biệt có xét thứ tự trước sau, do đó mỗi cách xếp là một hoán vị của 5 phần tử.
  • Số cách thực hiện là: P5 = 5! = 5 × 4 × 3 × 2 × 1 = 120 cách.

Ví dụ B: Tìm số nguyên dương n thỏa mãn phương trình: Cn+12 - Cn1 = 15.

Lời giải từng bước:

  1. Điều kiện: n ∈ ℕ, n ≥ 1.
  2. Khai triển biểu thức theo công thức:
    • Cn+12 = ((n + 1)n)/2
    • Cn1 = n
  3. Giải phương trình:((n + 1)n)/2 - n = 15 ⇔ n2 + n - 2n = 30 ⇔ n2 - n - 30 = 0Phương trình bậc hai có hai nghiệm: n = 6 (nhận) hoặc n = -5 (loại vì không thỏa mãn điều kiện tự nhiên).
  4. Kết luận: Giá trị cần tìm là n = 6.

6. Cách bấm máy tính Casio tính tổ hợp nhanh

Các dòng máy tính bỏ túi thông dụng như Casio fx-580VN X hay fx-570VN Plus hỗ trợ tính toán trực tiếp các hệ số tổ hợp qua tổ hợp phím chuyên dụng.

  • Vị trí phím chức năng: Chức năng tổ hợp được tích hợp phía trên phím dấu chia :, hiển thị bằng ký tự chữ vàng nCr.
  • Quy trình thao tác chuẩn:
    1. Nhập giá trị của n trước.
    2. Nhấn phím SHIFT, sau đó nhấn phím : (để gọi lệnh nCr hiển thị chữ C trên màn hình).
    3. Nhập giá trị của k.
    4. Nhấn phím dấu = để nhận kết quả.(Ví dụ: Muốn tính C95, bạn thao tác tuần tự: Bấm 9 → SHIFT → : → 5 → =. Màn hình hiển thị 9C5 = 126).
  • Cảnh báo lỗi thường gặp: Rất nhiều học sinh bấm nhầm phím nhân × (chức năng nPr - chỉnh hợp) thay vì phím chia. Thao tác nhầm này khiến kết quả hiển thị bị phóng đại lên gấp k! lần và dẫn tới chọn sai đáp án.

7. Bài tập tự luyện củng cố kiến thức

Dưới đây là các bài tập giúp bạn tự kiểm tra khả năng áp dụng công thức:

  • Bài 1 (Cơ bản): Một tổ học sinh có 12 bạn. Cần chọn ra một nhóm gồm 5 bạn tham gia biểu diễn văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo. Hỏi có tất cả bao nhiêu cách chọn nhóm?
  • Bài 2 (Hình học): Cho 10 điểm phân biệt cùng nằm trên một mặt phẳng, trong đó không có bất kỳ 3 điểm nào thẳng hàng. Hỏi có thể vẽ được bao nhiêu đoạn thẳng nối các cặp điểm này?
  • Bài 3 (Phương trình): Tìm số tự nhiên n thỏa mãn đẳng thức tổ hợp: Cn2 = 28.

Đáp án tham khảo:

  • Bài 1: Chọn không phân chia thứ tự nên số cách là C125 = (12 × 11 × 10 × 9 × 8)/(5 × 4 × 3 × 2 × 1) = 792 cách.
  • Bài 2: Mỗi đoạn thẳng được tạo thành bởi 2 điểm bất kỳ, số đoạn thẳng là C102 = (10 × 9)/2 = 45 đoạn thẳng.
  • Bài 3: Ta có phương trình (n(n - 1))/2 = 28 ⇔ n2 - n - 56 = 0. Phương trình có nghiệm dương duy nhất là n = 8.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao số cách tổ hợp lại ít hơn số cách chỉnh hợp?

Tổ hợp chỉ quan tâm đến các phần tử xuất hiện trong nhóm chứ không tính thứ tự. Do đó, mỗi nhóm gồm k phần tử chỉ tính là một tổ hợp duy nhất, trong khi chỉnh hợp lại tính thêm k! cách hoán vị sắp xếp khác nhau của nhóm đó.

Khi nào sử dụng công thức tổ hợp và khi nào dùng chỉnh hợp?

Bạn sử dụng tổ hợp khi bài toán chỉ yêu cầu chọn ra một nhóm đối tượng bình đẳng về vai trò. Khi việc chọn gắn liền với sắp xếp thứ tự, phân chia chức danh hoặc vị trí cụ thể, bạn cần sử dụng chỉnh hợp.

0 giai thừa bằng bao nhiêu và C(n, 0) bằng mấy?

Theo quy ước chuẩn của toán học hiện đại, 0! = 1. Dựa vào công thức tổng quát, giá trị của Cn0 luôn bằng 1 với mọi số tự nhiên n, tương ứng với việc chỉ có duy nhất 1 cách chọn tập hợp rỗng từ n phần tử.

Cách tính nhanh C(n, 2) như thế nào?

Số tổ hợp chập 2 của n phần tử có công thức rút gọn đặc biệt là Cn2 = (n(n - 1))/2. Công thức này thường xuyên được dùng để tính nhanh số đoạn thẳng tạo từ n điểm hoặc số cái bắt tay giữa n người.

Bấm phím nào trên máy tính Casio để tính tổ hợp?

Trên các dòng máy Casio fx-570 và fx-580, bạn bấm phím SHIFT kết hợp với phím dấu chia : (nơi có chữ vàng nCr), tuyệt đối không bấm phím dấu nhân nPr vì đó là chức năng tính chỉnh hợp.

Hiểu rõ bản chất công thức tổ hợp cùng cách phân biệt với chỉnh hợp và hoán vị sẽ giúp bạn giải quyết chuẩn xác mọi bài toán đếm trong chương trình phổ thông. Việc rèn luyện tính nhẩm qua dạng rút gọn kết hợp sử dụng phím nCr trên máy tính cầm tay là chìa khóa để tối ưu tốc độ làm bài thi.

Bạn có hài lòng với bài viết này không?
Hài lòng 0
Không hài lòng

↑

Bạn vui lòng chờ trong giây lát...

Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.