Danh mục
Giỏ hàng
Đã thêm vào giỏ hàng Xem giỏ hàng
Chọn vị trí để xem giá, thời gian giao:
Bạn đang ở tại Hồ Chí Minh?

Sửa

Giá và khuyến mãi đang lấy theo khu vực này.

X
Chọn địa chỉ nhận hàng

Khu vực đã chọn Thiết lập lại

Thay đổi địa chỉ khác    
not found

Không tìm thấy kết quả phù hợp

Hãy thử lại với từ khoá khác
Số nhà, tên đường Vui lòng cho Điện Máy XANH biết số nhà, tên đường để thuận tiện giao hàng cho quý khách.
Đặt làm địa chỉ mặc định
Xác nhận địa chỉ
Thông tin giao hàng Thêm thông tin địa chỉ giao hàng mới Xác nhận
Xóa địa chỉ Bạn có chắc chắn muốn xóa địa chỉ này không? Hủy Xóa

Hãy chọn địa chỉ cụ thể để chúng tôi cung cấp chính xác thời gian giao hàng và tình trạng hàng.

GỢI Ý CHỦ ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN

Công thức tính độ dài vectơ Oxy, Oxyz và ví dụ chi tiết

Đóng góp bởi Trần Quang Hội Cập nhật ngày 20/11/2026, lúc 09:48

Trả lời nhanh: Độ dài vectơ là khoảng cách giữa điểm đầu và điểm cuối của vectơ đó. Trong mặt phẳng Oxy, vectơ u = (x; y) có công thức tính độ dài vectơ là |u| = √(x² + y²). Trong không gian Oxyz, vectơ u = (x; y; z) có độ dài tương ứng là |u| = √(x² + y² + z²).

Xem thêm

1. Bản chất và định nghĩa độ dài vectơ trong hình học

Ký hiệu độ dài vectơ đặt giữa hai gạch đứng và vectơ đơn vị dài bằng 1
Độ dài vectơ ký hiệu giữa hai gạch đứng; vectơ có độ dài bằng 1 gọi là vectơ đơn vị.

Kiến thức về vectơ là nền tảng cốt lõi trong chương trình Hình học lớp 10 và Giải tích không gian lớp 12. Nắm vững bản chất đại lượng này sẽ giúp bạn giải quyết nhanh gọn các dạng bài từ nhận biết đến vận dụng cao.

Hình vẽ minh họa các đoạn thẳng có hướng biểu diễn vectơ AB, vectơ a và vectơ x
Hình minh họa các vectơ có hướng trong hình học

1.1 Khái niệm vectơ và độ dài của vectơ

Một đoạn thẳng khi được ấn định rõ điểm xuất phát và điểm kết thúc sẽ trở thành một đoạn thẳng có hướng, hay còn gọi là vectơ.

Khi chọn điểm A làm điểm đầu và điểm B làm điểm cuối, ta thu được vectơ chỉ phương từ A đến B. Khi đó, khoảng cách hình học đo từ điểm bắt đầu A đến điểm kết thúc B chính là độ dài của vectơ.

1.2 Ký hiệu và các tính chất cơ bản

Độ dài của một vectơ được đặt giữa hai dấu gạch đứng tương tự như dấu giá trị tuyệt đối:

  • Vectơ biểu diễn qua hai điểm đầu cuối được ghi là |AB|, tương ứng với độ dài đoạn thẳng AB.
  • Vectơ được đặt tên bằng một chữ cái thường có ký hiệu độ dài là |a|, |u|, |v|.
  • Do biểu thị độ lớn khoảng cách trong không gian hình học, độ dài vectơ luôn nhận giá trị không âm: |a| ≥ 0.
  • Vectơ-không (ký hiệu là vectơ 0) có điểm đầu trùng với điểm cuối nên độ dài bằng 0: |0| = 0.
  • Vectơ có độ dài bằng 1 được gọi là vectơ đơn vị.
Hình minh họa đoạn thẳng có hướng biểu diễn vectơ AB từ điểm A đến điểm B
Hình ảnh biểu diễn vectơ AB trong hình học

2. Công thức tính độ dài vectơ theo hệ tọa độ Oxy và Oxyz

Hai vectơ thành phần và vectơ tổng, vectơ hiệu trên mặt phẳng tọa độ
Vectơ tổng và vectơ hiệu được xác định từ hai vectơ thành phần trước khi tính độ dài.

Trong hình học giải tích, việc chuyển đổi hình vẽ sang tọa độ số giúp tính toán khoảng cách và độ lớn vectơ trở nên trực quan, đơn giản.

2.1 Công thức tính độ dài vectơ trong mặt phẳng Oxy

Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, mỗi vectơ u được xác định bởi cặp tọa độ (x; y). Độ dài của vectơ u được suy ra trực tiếp từ định lý Pytago trong tam giác vuông:

|u| = √(x² + y²)

  • Trong đó: x là hoành độ, y là tung độ của vectơ u.
  • Ví dụ: Vectơ u = (3; -4) có độ lớn là |u| = √(3² + (-4)²) = √(9 + 16) = √25 = 5.

2.2 Công thức tính độ dài vectơ trong không gian Oxyz

Khi mở rộng lên không gian ba chiều Oxyz ở chương trình Toán lớp 12, một trục cao độ Oz vuông góc với Oxy được bổ sung. Vectơ u lúc này có bộ ba tọa độ (x; y; z).

Độ lớn của vectơ trong không gian được xác định bằng:

|u| = √(x² + y² + z²)

Quy tắc này áp dụng tương tự: lấy căn bậc hai của tổng bình phương cả ba thành phần hoành độ, tung độ và cao độ.

2.3 Công thức tính khoảng cách giữa hai điểm qua vectơ

Khi bài toán cho biết tọa độ của hai điểm riêng biệt gồm điểm đầu A(xA; yA) và điểm cuối B(xB; yB), ta tiến hành tìm tọa độ vectơ AB bằng cách lấy tọa độ điểm cuối trừ đi tọa độ điểm đầu tương ứng:

Vectơ AB = (xB - xA; yB - yA)

Từ đây, độ dài đoạn thẳng AB cũng chính là độ dài của vectơ AB:

|AB| = AB = √((xB - xA)² + (yB - yA)²)

Đối với không gian Oxyz với hai điểm A(xA; yA; zA) và B(xB; yB; zB), công thức khoảng cách được viết gọn thành:

|AB| = √((xB - xA)² + (yB - yA)² + (zB - zA)²)

3. Cách tính độ dài tổng và hiệu hai vectơ trong hình học

Trong các bài toán hình học thuần túy không có tọa độ số, học sinh không thể áp trực tiếp công thức căn bậc hai. Bạn cần đưa biểu thức về dạng tối giản trước khi tính.

3.1 Quy tắc rút gọn vectơ trước khi tính độ dài

Quy tắc bất biến: Bạn tuyệt đối không được tách rời để tính độ dài từng vectơ rồi cộng trừ số học lại với nhau. Thay vào đó, bạn phải gộp biểu thức tổng hoặc hiệu bên trong dấu độ dài thành một vectơ duy nhất, sau đó mới tính độ dài của đoạn thẳng tương ứng.

  • Biểu thức đúng: |vectơ a + vectơ b| = |vectơ c| = độ dài đoạn thẳng c.
  • Biểu thức sai hoàn toàn: |vectơ a + vectơ b| = |vectơ a| + |vectơ b|.

3.2 Ứng dụng quy tắc ba điểm, hình bình hành và trung điểm

Để gom nhiều vectơ lại thành một, bạn có thể vận dụng linh hoạt ba công cụ hình học cơ bản:

  • Quy tắc ba điểm (phép cộng nối đuôi): Với ba điểm A, B, C bất kỳ, ta luôn có vectơ AB + vectơ BC = vectơ AC. Do đó, |vectơ AB + vectơ BC| = |vectơ AC| = AC.
  • Quy tắc hiệu chung gốc: Hiệu của hai vectơ cùng xuất phát từ một gốc được thu gọn ngược lại: vectơ AB - vectơ AC = vectơ CB. Khi đó, |vectơ AB - vectơ AC| = |vectơ CB| = CB.
  • Quy tắc hình bình hành: Nếu ABCD là hình bình hành, tổng hai vectơ thành phần từ đỉnh chung A sẽ tạo thành vectơ đường chéo: vectơ AB + vectơ AD = vectơ AC.
  • Quy tắc trung điểm: Với điểm M là trung điểm của đoạn thẳng BC, với mọi điểm A bất kỳ ta luôn có vectơ AB + vectơ AC = 2.vectơ AM. Từ đó: |vectơ AB + vectơ AC| = 2.AM.

4. Ví dụ minh họa tính độ dài vectơ có lời giải chi tiết

Dưới đây là các ví dụ điển hình bao quát từ bài toán tọa độ phẳng đến dạng bài hình học không gian phẳng thường gặp trong đề kiểm tra.

4.1 Ví dụ 1: Tính độ dài vectơ trong mặt phẳng tọa độ Oxy

Cho hai vectơ u = (4; 1) và v = (1; 4). Hãy tính độ dài của vectơ tổng (u + v) và vectơ hiệu (u - v).

Lời giải từng bước:

  • Bước 1: Tìm tọa độ vectơ tổng (u + v) bằng cách cộng các tọa độ tương ứng:u + v = (4 + 1; 1 + 4) = (5; 5).
  • Bước 2: Áp dụng công thức tính độ lớn:|u + v| = √(5² + 5²) = √(25 + 25) = √50 = 5√2.
  • Bước 3: Tìm tọa độ vectơ hiệu (u - v):u - v = (4 - 1; 1 - 4) = (3; -3).
  • Bước 4: Tính độ dài vectơ hiệu:|u - v| = √(3² + (-3)²) = √(9 + 9) = √18 = 3√2.

4.2 Ví dụ 2: Tính độ dài vectơ tổng và hiệu trong tam giác đều

Cho tam giác đều ABC có cạnh bằng a. Hãy tính độ dài của biểu thức vectơ AB - vectơ AC.

Lời giải từng bước:

  • Áp dụng quy tắc hiệu hai vectơ có cùng điểm gốc A:vectơ AB - vectơ AC = vectơ CB.
  • Lấy độ dài hai vế:|vectơ AB - vectơ AC| = |vectơ CB| = CB.
  • Vì tam giác ABC đều cạnh a nên độ dài cạnh CB = a.
  • Kết luận: |vectơ AB - vectơ AC| = a.

4.3 Ví dụ 3: Tính độ dài vectơ trong hình vuông

Cho hình vuông ABCD có cạnh bằng a. Tính độ dài của biểu thức vectơ DB + vectơ DC.

Lời giải từng bước:

  • Bước 1: Gọi I là trung điểm của cạnh BC. Theo quy tắc trung điểm trong tam giác DBC, ta có:vectơ DB + vectơ DC = 2.vectơ DI.
  • Bước 2: Suy ra độ lớn:|vectơ DB + vectơ DC| = |2.vectơ DI| = 2.DI.
  • Bước 3: Xét tam giác DCI vuông tại C (do ABCD là hình vuông):
  • Cạnh DC = a.
  • Cạnh CI = BC / 2 = a / 2.
  • Áp dụng định lý Pytago tính đoạn DI:DI² = CD² + CI² = a² + (a / 2)² = a² + a² / 4 = 5a² / 4.Suy ra DI = (a√5) / 2.
  • Bước 4: Tính độ dài biểu thức cần tìm:|vectơ DB + vectơ DC| = 2.DI = 2 . ((a√5) / 2) = a√5.

5. Lỗi thường gặp và mẹo nhớ nhanh khi tính độ dài vectơ

Nhiều học sinh nắm được công thức nhưng vẫn bị trừ điểm đáng tiếc do nhầm lẫn giữa độ lớn đoạn thẳng và các phép tính đại số.

5.1 Sai lầm cộng độ dài từng vectơ riêng rẽ

Sai lầm phổ biến nhất là đánh đồng độ dài của tổng bằng tổng các độ dài: |a + b| = |a| + |b|. Đẳng thức này chỉ xảy ra khi hai vectơ a và b cùng hướng.

Trong mọi trường hợp còn lại, theo bất đẳng thức tam giác, ta luôn có: |a + b| ≤ |a| + |b|. Vì vậy, bạn cần luôn quy đồng hoặc thu gọn biểu thức bên trong dấu trị tuyệt đối thành một vectơ duy nhất trước khi đo đạc cạnh.

Khi tính toán với tọa độ chứa dấu âm, ví dụ tọa độ là -3, bạn cần đặt trong dấu ngoặc đơn khi bình phương: (-3)² = 9. Việc viết thiếu ngoặc thành -3² = -9 dưới dấu căn sẽ dẫn đến kết quả sai.

5.2 Mẹo nhớ công thức trung tuyến và liên hệ tích vô hướng

Một số công thức hình học quen thuộc giúp bạn rút ngắn thời gian giải toán trắc nghiệm:

  • Đường cao tam giác đều: Tam giác đều cạnh a có đường cao đồng thời là trung tuyến xuất phát từ đỉnh bằng (a√3) / 2. Khi gặp bài toán tính tổng hai vectơ cạnh bên như |vectơ AB + vectơ AC| = 2.AM, bạn chỉ cần lấy 2 . ((a√3) / 2) = a√3.
  • Mối liên hệ với tích vô hướng: Bình phương vô hướng của một vectơ bằng bình phương độ dài của nó: u² = |u|². Do đó, ta có công thức:|u| = √(u²) = √(u . u).Công thức này đặc biệt hữu dụng khi cần tính độ dài các biểu thức phức tạp dạng |a + b| thông qua góc giữa hai vectơ: |a + b| = √(a² + 2.a.b + b²).

6. Bài tập tự luyện tính độ dài vectơ có đáp án

Dưới đây là các câu hỏi rèn luyện giúp củng cố kiến thức từ mức độ nhận biết đến vận dụng:

  • Bài tập 1: Cho hình vuông ABCD có cạnh bằng a. Độ dài của vectơ AB + vectơ AD bằng bao nhiêu?
  • A. a√2
  • B. 2a
  • C. a
  • D. 0
  • Bài tập 2: Trong mặt phẳng Oxy, cho điểm M(2; -1) và N(5; 3). Độ dài của vectơ MN là:
  • A. 5
  • B. √7
  • C. 25
  • D. √13
  • Bài tập 3: Cho tam giác ABC vuông tại A có AB = 6, AC = 8. Tính độ dài của vectơ AB - vectơ AC.
  • A. 14
  • B. 2
  • C. 10
  • D. 48
  • Bài tập 4: Cho tam giác đều ABC cạnh 2a, gọi H là trung điểm của BC. Độ dài của vectơ AB + vectơ AC bằng:
  • A. 2a√3
  • B. a√3
  • C. 4a
  • D. 2a
  • Bài tập 5: Trong không gian Oxyz, cho vectơ a = (1; -2; 2). Độ lớn của vectơ a là:
  • A. 1
  • B. 3
  • C. 9
  • D. √5

Bảng đáp án và hướng dẫn vắn tắt:

Câu hỏiĐáp ánHướng dẫn giải vắn tắt
Bài tập 1Avectơ AB + vectơ AD = vectơ AC (quy tắc hình bình hành). Độ dài AC = a√2.
Bài tập 2ATọa độ vectơ MN = (5 - 2; 3 - (-1)) = (3; 4). Suy ra |MN| = √(3² + 4²) = 5.
Bài tập 3Cvectơ AB - vectơ AC = vectơ CB. Độ dài |CB| = BC = √(AB² + AC²) = √(36 + 64) = 10.
Bài tập 4Avectơ AB + vectơ AC = 2.vectơ AH. Chiều cao AH = (2a√3) / 2 = a√3. Vậy độ dài bằng 2a√3.
Bài tập 5B|a| = √(1² + (-2)² + 2²) = √(1 + 4 + 4) = √9 = 3.

Câu hỏi thường gặp

Độ dài vectơ có thể mang giá trị âm không?

Không, độ dài vectơ biểu thị khoảng cách hình học giữa hai điểm mút nên luôn nhận giá trị không âm (|u| ≥ 0). Giá trị này chỉ bằng 0 khi đó là vectơ-không.

Công thức tính độ dài vectơ lớp 12 khác lớp 10 như thế nào?

Ở lớp 10, học sinh tính độ dài trong mặt phẳng Oxy với hai trục hoành và tung qua công thức căn bậc hai của (x² + y²). Lên lớp 12, không gian Oxyz được mở rộng thêm trục cao độ z, do đó công thức bổ sung thêm z² thành căn bậc hai của (x² + y² + z²).

Vectơ 0 có độ dài bằng bao nhiêu?

Vectơ 0 có điểm bắt đầu trùng khớp với điểm kết thúc. Vì khoảng cách giữa hai điểm trùng nhau bằng 0 nên độ dài của vectơ 0 luôn bằng 0.

Làm thế nào để tính tổng độ dài của hai vectơ?

Bạn không thể cộng trực tiếp giá trị độ dài của từng vectơ riêng biệt. Bạn cần quy đổi hoặc rút gọn biểu thức tổng của hai vectơ thành một vectơ kết quả duy nhất dựa vào quy tắc ba điểm, quy tắc hình bình hành hoặc trung điểm, sau đó mới tính độ dài đoạn thẳng tương ứng.

Việc nắm vững định nghĩa, mẹo thu gọn biểu thức và công thức tính độ dài vectơ theo hệ tọa độ sẽ giúp bạn xử lý chính xác các dạng toán hình học phẳng lẫn không gian. Hãy chú ý ghi nhớ các trường hợp đặc biệt của tam giác và cẩn thận với dấu của tọa độ để luôn đạt điểm số tối đa trong các bài kiểm tra.

Bạn có hài lòng với bài viết này không?
Hài lòng 0
Không hài lòng

↑

Bạn vui lòng chờ trong giây lát...

Đang xử lý... Vui lòng chờ trong giây lát.